banner177
banner195

Kapadokya’da 3 Asırdır Süregelen Sanat Halıcılık

Kapadokya’nın tarihi ve doğal zenginliği çağlar boyunca bölge insanı tarafından doğal malzemelerle yoğrulup bütünleşmiş ve sanata dönüştürülmüştür.

Kapadokya’da 3 Asırdır Süregelen Sanat Halıcılık

banner143
banner134
Kapadokya’nın tarihi ve doğal zenginliği çağlar boyunca bölge insanı tarafından doğal malzemelerle yoğrulup bütünleşmiş ve sanata dönüştürülmüştür. Kapadokya halkının geçim kaynağı olan uğraşlarda, bu doğal ve kültürel varlığın mirasi önemli bir yer tutmaktadır. Kültürel mirası canlı tutmasını yanında ekonimik bir getiriside olan el sanatlarından halı (kilim) dokumacılığıdır...

Halı-Kilim Dokumacılığı: Kapadokya’da Bizans döneminden bu yana sürdürülen dokumacılık, bir ara eski yaygınlığını yitirmiş ancak yörede turizmin gelişmesiyle yeniden canlanmıştır.

Halı dokumacılğı enç ok Ürgüp ve Avanos’ta, kilim dokumacılığı ise Kozaklı ve Gülşehir’de yaygındır.

Avanos’ta çubuk desenli, parçalı kilim dokumacılığı da yapılmaktadır. Dokuma türlerinin, yer halısı ve kilim, sedir ve divan örtüsü, yastık halısı, seccade olmak üzere çeşitleri mevcuttur. Yörede kök boyası kullanılarak dokunan eski halılarda çoğunlukla Selçuklumotifleri hakimdir.

Ama bugünkü motiflerde çevre yörelerin etkisi görülmüktedir. Başka bir dokuma türü de “culfa” adı verilen kaba kumaş dokumasıdır. Culfa tezgahlarında dokunan bu kumaşlar şalvar yapımında ve bele sarılan şal kuşaklar için kullanılır. Çoğunluğu Ürgüp ve Göreme’de bulunduğu tespit edilen bu tezgahlarda bugün üretim yapılmamaktadır. Kapadokya’da çok sayıda bulunan halı satış mağazalarında sadece yöreye ait olan halı ve kilim örnekleri sergilinmemekte, Türkiye’nin hemen her bölgesine ait halı ve kilim türleri bulunmaktadır.



Toplum yaşantısı içerisinde, kullanım alanları bakımından fonksiyonları olan; anonim özellikleri, estetik ve içsel duygulara Halk Sanatları deniliyor. Nevşehir ve çevresinde bu tanımlamayla nitelenen türde ürünlere çeşitli alanlarda rastlamak mümkün.

Yöreye özgü karakter taşıyan belli başlı sanat dalları : Dokuma sanatı (Halı, kilim, culfacılık)
Örgü sanatı (Çorap, oya örgüsü), Toprak kap sanatı (Çanak- çömlekçilik).  

Dokumacılık : Yörede bu sanat dalı ile ilgili, meydana getirilmiş çokça ürün bulmak mümkündür.Ürgüp, Avanos ilçelerinde dokuma sanatının bir türü olan halıcılık oldukça gelişmiş. Buraya halıları Türk halıcılığı içerisinde özel bir yere sahip.
Bölge halıları “Istar “ tezgahında dokunmaktadır.Yöre halılarında çögü ipleri önceleri yünden oluşmasına karşın bu gün eriş iplerde oluşmaktadır.Geleneksel tarz halılarda üç boy halı tipi görülmekte.Bunlar: Sedir Halısı (İnce uzun), Taban Halısı (Uzun ve geniş), Seccadelik Halı (Küçük boy) dan oluşmakta. Halılar renkler bakımından çevrede bulunan doğal (kök) boyalardaki renklerle paralellik gösterir. En çok bulunan renkler yeşilin tonları, siyah, kahverengi, sarı ve vişne rengidir. Motifler olarak daha çok geometrik üç madalyonlu kompozisyonlar ağırlıklı. Motifine göre belli başlı halı adları olarak: Göbekli, harikli, Yılan Bahçesi gibi çeşitlerini boyayabilir.

Kilim : Bu teknikle ürünler daha çok Kozaklı ve Gülşehir ilçelerinde bulunmakta. Kilimlerin çözgü ve atkı ipleri yünden oluşmakta. Motifler daha çok geometrik şekillerden oluşmakta.
Kilim tekniğinde, ev içi sergi amaçlı ürünler yanında, heybe, yolluk, denk çuvalları gibi ürünlerde dokunmakta.

Culfa : Modern kumaş dokuma tarzının protetipi olarak düşünülebilecek culfa tezgahlarında, kaba kumaşlar dokunmuş. Motifleri ise renkli iplerle dokuma anında verilmiş. Culfalıklarda üretilen kumaşları halk, kadın, erkek şalvarları yapımı ile bele sarılan şal kuşak için kullanılmış. Şu an üretim yapılmayan bu tezgahların, yoğunluk merkezlerinin Ürgüp ve Göreme olduğu tespit edilmiş.

Örgü Sanatı :

Mil İşi Örgüler : Bu teknikle yörede yünden çoraplar üretilmekte. Çorap örülürken beş mil kullanılmakta. İpler beyaz renk olabildiği gibi değişik renk kombinezonlarından da oluşabilmekte. Cinslere göre çorapta renkler değişebilmekte. Erkek çorapları sadece beyaz renkte olmakta. Kadın çorapları ise beyaz ve renkli iki türde yapılabilmekte. Çorap motiflerinde çevresel olayların yansıması gözlenmekte. Çokça kullanılan motiflerden bazılarının adlarını belirtmek gerekirse; sığır sidiği, sırçan dişi, bıtrak, baklava dilimi gibi motifler zikredilebilir.

Oyalar : Yörede söz konusu alandaki ürünler meydana getirilirken üç ana teknik uygulanmakta. Bunlar Tığ işi oyalar, İğne oyaları ve Mekik oyaları’dır.

Üç teknikle meydana getirilen oyalar kadın başı süsleme öğesi olarak kullanılmakta. Yörede oyaların yaygınlık alanı geniş. Kızların çeyizinde önemli bir yer tutar. Gelin olacak bir kız ortalama 50-60 oyalı yemeni hazırlayarak yeni yuvasına götürür.Yemeniler kendisine özgü bir sandıkta muhafaza edilir.


Kaynak: Yayıncı FİB Haber
banner15

İlgili Galeriler
Yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.