|
EKOLOJİ NEDİR ? ÇEVREBİLİM |
Ekoloji, canlı varlıkların birbirleriyle ve bulundukları ortamla ilişkilerini inceleyen bilimlerin tümünü kapsar.
Ekoloji, önceleri, bitki ve hayvan ekonomisi ile uğraşırken, bugün tüm canlıların çevre (ortam) ile olan ilişkilerini inceleyen bir bilim olarak tanımlanıyor. Bu özelliğiyle ekoloji çağdaş bir “biz bilimi” olmuştur.
Ekosistem, doğanın bir bölümünde yaşayan canlıların fiziki çevre ile olan uyuşumudur. (=Çevredizge).
|
Biosfer, canlı varlıkların içerisinde yer aldığı ortamdır. Canlıların yaşadığı küre anlamına gelen biosfer yerine son yıllarda ekosfer terimi kullanılmaya başlanmıştır. |
Ekosferdeki flora ve fauna sürekli olarak birbirlerinin yaşamlarını desteklerler. İnsan, ekosferde ekosistemin bir parçasıdır. O, hayvanlar dünyası içinde sıradan bir canlıdır. Fakat, yaşamı ekodenge (ecobalance) ile olanaklıdır. Ekosistemde yapacağı büyük değişiklikler kendi yaşamını da tehlikeye atabilir.
İnsanoğlu, dünyada l.5 milyon yıl önce yaşamaya başlamıştır. Oysa, yerküre 5.5 milyar yaşındadır. Son l.5 milyon içinde insanoğlu, doğayı büyük ölçüde zorlamış, kaynakları aşırı ölçüde değiştirmiş, kaynakları aşırı ölçüde tüketmiş ve günümüzün en önemli sorunu olan ortam kirlenmesine yol açmıştır.
Burada şu belirtilebilir. İnsan, biosferde diğer sıradan canlılardan biridir. İnsan olmasa da dünya yaşamaya devam eder; fakat, yok edilmiş bir dünyada insan yaşayamaz.
Ekolojinin bütünsel yaklaşımı ile biyolojik çeşitlilik konusunda daha geniş açılı bir perspektif kazanmaya çalışalım. Kelaynak ve leyleklerin azalması, kendi başlarına tek tek olaylar değil, diğer nedenler arasında ülke düzeyinde bir tarım ilacı zehirlenmesinin semptomu ya da belirtisidir. Deniz kaplumbağası ve foklarının kıyılardan kaybolması, aynı şekilde, kıyıların ülke çapında kirlenip bozulmasının bir
belirtisidir. Tüm ülkenin yüz yıllar boyu fakirleşmesi, ormanlar ve genelde bitki örtüsünün yitirilmesi sonucu ortaya çıkan erozyonla ilgilidir. Ekonomik kalkınma açısından gerilerde kalmamız (şüphesiz önemli olan bilim, teknik, sanayinin yanısıra) toprağa, bitki örtüsüne, genelde canlı doğal kaynaklara yeterli önem vermememizin bir semptomu sayılabilir (Berkes, M. K. Berkes, F. 1988; 14-15).
Ekoloji çok geniş kapsamlı bir bilimdir. Jeoekoloji (=Ekocoğrafya) peyzaj ekolojisi (=Landscape) ile aynı anlamdadır. Jeoekolojinin amacı, ekolojik açıdan farklı mekan birimlerini ve özelliklerini belirlemek; bu mekan birimlerinin kendi içlerindeki ve aralarındaki ilişkileri kalitatif (niteliksel) ve kantitatif (niceliksel) olarak ortaya koymak, bu birimlerin biyotik ve abiyotik ögeleri arasındaki kütle ve enerji değiş-tokuşunun işleyişini ve gelir-gider sonuçlarını saptamaktır.
Buna göre jeoekoloji, günümüzde "çevrebilim" adı altında bütün dünyada ilgi toplayan ve aslında mültidisipliner mekansal bir yaklaşım biçiminden ibaret olan bilim alanının temelini meydana getirir. Jeoekoloji çeşitli bilimler arasında ilişki kurar. İlişkinin saptanmasından sonra önlem almak ve dengeli bir şekilde yenilemek onun görevidir.
Ekoloji bilimi içinde çevre sorunları, doğadaki canlı varlıkların yaşayışlarındaki dengeyi dolaylı ve dolaysız olarak olumsuz yönde etkileyen olaylardır.