HERİKLİ AŞİRETİNİN KURDUĞU BİR KÖY; YÜKSEKLİ
Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ
Yüksekli Köyü Gülşehir ilçesine bağlı köylerden birisidir.
Köy halkının çoğunluğunu Danişmendli Türkmenlerinin parçası olan Boynuinceli Yörüklerinin Herekli (Herikli) cemaati oluşturmaktadır. Köyün adı 1919 yılı kayıtlarında Kilisekli olarak geçmektedir.
Yüksekli Köyü girişindeki tarihi Bizans Kilisesi ise köy yerleşiminin çok eski çağlara dayandığını göstermektedir.
Yüksekli Köyü, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın Sadrazam olduktan sonra o dönemde çevrede konar göçer olarak hayatını devam ettiren pek çok aşiret gibi Herikli Aşireti mensuplarından bir kısmı da Nevşehir’e yerleşmiştir Herikli aşireti içerisinde var olan Yüksekli kolu mensupları bugünkü Yüksekli Köyüne yerleşmişlerdir. Yüksekli Köyü de 1968 yılında Gülşehir ilçesinde “Örnek Köy” olarak seçilmiştir.
Damat İbrahim Paşa döneminde Nevşehir dışına iskân edilen H e r i k l i l e r , ise Gülşehir, Avanos, Hacıbektaş ve Kozaklı köylerine Kızılırmak’ın yay yaptığı alanda halk arasında “Irmak Bucağı” köyleri diye bilinen Gülşehir ilçesine bağlı Yüksekli, Şahinler (eski adı Kırıklı), Yeşilyurt (eski adı Sığırlı), Karahüyük, Yeşilli (eski adı Kazıklı), Hacılar, ile Hacıbektaş İlçesine bağlı olan Karaburç ile Karaburna adlı sekiz köye yerleştirilmişlerdir.
Herikli Türkmenlerin bir kısmı ise Malya Düzlüğü yakınlarında yine sekiz köye yerleştirilmişlerdir. Bu köylerden Köşektaş, Kızılağıl, Kayaltı (Hacıbektaş İlçesine) Abdi, Cağşak, Boğaziçi (eski adı Karayanalak), Gerce ve Kalecik ise Kozaklı ilçesine bağlıdır. Kalecik’e yerleşen Herikli Türkmenlerinden bir kısmı ise yaklaşık 200-250 yıl önce Acıgöl İlçesi Kozluca Köyü’ne yerleşmişlerdir.
Herikliler en yaygın olarak Nevşehir ve Avanos yöresine yerleştirilmiş olup,çevrede 16 köy kurdular. Bu köyler, Hacıbektaş ilçesine bağlı Karaburna, Karaburç, Köşektaş, Kızılağıl, Kayaalti, Cağşak ,Kozaklı ilçesine bağlı Kalecik, Abdi, Karayanalak (Boğaziçi), Gerce, İmran (kısmen) ,Aylı (kısmen), Halaka (kısmen. yeni adı Dörtyol) Gülşehir ilçesine bağlı Karahöyük, Hacılar, Sığırlı,Kırıklı (Şahinler), Kızıklı (Yeşilli), Yüksekli köyleridir.
Herikli aşireti mensuplarının yerleştiği köylerin isimlerinin “K” harfi ile başlaması da ilginçtir. Kırıklı, Köşektaş,Karahüyük, Kazıklı, Karaburç, Karaburna, Kozluca, Kızılağıl, Kayaaltı, Kalecik, Karayanalak gibi.
Çocukken dedemin anlattıklarından aklımda kaldığı kadarıyla Yüksekli köyünden Herikli aşiretine mensup bir aile göç ederek 18 YY sonlarında Kozluca Köyü’ne yerleşmiştir.
1985 yılında 685 kişinin yaşadığı Yüksekli köyünde son nüfus sayımına göre 267 kişi yaşamaktadır. Yükseklilerin önemli bir bölümü yurt dışına gitmiştir.1980 sonrası yaygınlaşan köyden kente göç sonunda köyler boşalmıştır. Öğrenci azlığı nedeniyle Yüksekli Köyü İlköğretim Okulu kapalıdır.
Yüksekli Köyünde 1960 lı yıllarda Sohuda hediklik buğday dövmesi(Kaynak Hasan Balıkçı/Nevşehir Kent Belleği)
Köyden kent göç anıları ve geleneksel kültürü yok etmeye devam etmektedir.Eski köy kültürünün ve ev aletlerinin sergilendiği bir müze Kapadokya bölgesine yakışır. Nevşehir Valiliği umarım programına böyle bir projeyi de alır.
Yararlanılan kaynak
Doç. Dr. Hasan Yavuzer'in kaleme aldığı Konar-Göçerlerin Kurduğu Örnek Bir Köy YÜKSEKLİ