KAFKASYA'DA NELER OLDU ?
- Uluslar mozayiği, Dinler , Diller, Etkileşimler -
Kafkasya...
Binbir ulusun, binbir dilin, binbir dinin ocağı, bucağı, kucağı...
Günümüz Azerbaycan'ında yaşayan halkın kökeni neydi ? Kafkas Albaniası...Kimi yazarlar Albania'yı Arnavut diyarı olarak işliyor. Bu, yanlıştır. Albania Alp'den gelir; dağlık ülke.
Kaynaklarını doğudaki Anadolu Yaylasından alan Kura ve Aras ırmaklarının suladığı topraklarda yaşayan, davar yetiştiren, çavdar ekip biçen bir güzel halktır Alban toplumu.
Kökenleri nedir? Belki Hazar Denizi kuzeyinden gelip burayı yurt tutmuş Cengizli Moğollar...Belki Hazar Denizi güneyinden gelmiş Orta Asya kökenli Altay Türkleri...Fars halkı da aralarına katılarak , onlarla göçederek mozayiğin bir boyağı olmuş olabilir.
Kadim topluluklar da var burada binlerce yıldır yaşamakta olan. Alanlar var. Osetler var. Gürcüler var. Ve Ermeniler... İçiçe...Ayırmak, sınır çizmek olanak dışı...
İnançsız insan olmaz. Toplum da olmaz. Kadim topluluklardan Ermeniler örgütlü. Kiliseleri var, manastırlarından sürekli ilahi sesleri dağılıyor çevreye. Yaşadığı topraklara Hayastan diyorlar. Türkler komşularını Hay olarak tanımlıyor. Türklerin de adı, onların diliyle Tatarlar...
Semavi dinlerin en eskisi Musa’ya inanan topluluk; demeli Museviler…Tabasaran adlı topluluğun inancı budur. Hazar Türkleri, Kırım’da yaşamış Karaim halkının inancı da Museviliktir. Fakat ilginçtir bu topluluklar tapınmalarını İbranice, Yahudi diliyle değil, Türkçe yaptıkları için kuşaktan kuşağa Türkçe unutulmamış, yaşamıştır.
Karadeniz ile Hazar Denizi arasındaki dağların kuytu yerlerinde, savunulması kolay yerlerinde Ermenilerle Türkler yanyana, içiçe yaşıyorlar.
Türkler Şaman inanç örgüsünü yaşatıyorlar. Doğa dini...Animizm...
Komşuları Ermenilerden etkileniyorlar. İsa'nın dinini benimsiyorlar. Fakat içgüdüsel olarak toplumun ağsakalları Türkçeyi unutmamaları gereğini sürekli duyuruyor üyelerine.
Kief, Harkov, Minsk gibi Bizans - Slav ortodoksluğunun dinsel odaklarından Kafkasya'ya sürekli rahipler gönderiliyor. Bu arada Ermeni ileri gelenleri kuzeyin dinsel etkili odaklarına , manastırlara, teoloji okullarına kendi çocuklarını gönderip rahip olmalarını sağlıyorlar.
Türklerin önderleri kaygılı. İsa'nın dinini benimsemiş olsalar da, dualarınıı, yakarışlarını Türkçe yapmak istiyorlar. Kief'e ulak gönderip Türkçe tapınmak için Türk rahip gönderme isteğinde bulunuyorlar. Fakat gelen yanıt olumsuz...
'' Azerbaycan, Alban halkının sayısı azdır. Ermeni kiliselerinde yapın ibadetinizi. ''
Kiliselerde artık Hay Dili geçerli...Birkaç kuşak geçtikten sonra Türkçe unutuluyor. Ermeni rahipler, köken olarak Ermeni olmayan komşu halkın bireylerine sürekli olarak , onların aslında Ermeni ulusundan olduklarını ''empoze'' ediyor. Türk halkın yaşadığı köylere, kuytu derelere, yüce dağ doruklarına manastırlar yapıyorlar ve birer misyoner şevkiyle çalışıyorlar.
Günümüzde Ermenistan'daki Gümrü'de, Eçmiyadzin'de, Amasia'da Ermeni dinsel inanışlı, fakat evlerinde Türkçe konuşan ailelerin varlığı biliniyor. Onların aslı Alban Türkü olamaz mı ?
Halife Osman döneminde İran üzerinden Kafkasya'ya uzanan ve geçtiği yerlerde canlı Türk bırakmayan, insan başlarından kaleler kurdurup, ezan okutarak, herkesi islam olmaya zorlayan zalim kumandanların eylemleri ayrı bir yazının konusudur.
· Bask halkı…Fransa’nın GB ile İber Yarımadası’nın KB arasında Pirene Dağları yükselir. Bask halkının yurdu burasıdır. Kafkasya neresi; Pireneler neresi? Bilim adamları bazı Kafkas dilleri ile Bask dili kümelerinin ortak yönleri olduğunu ortaya koymuş durumdadır.