Kitaplarla İlgili Kelimeler
Buraya yazmayalı uzun zaman olmuştu, güzel bir konuyla tekrardan yazmaya başlayalım.
Yazacağım konu, kitaplarla ilgili kelimeler. Bu konu hakkında bildiğim birkaç kelime vardı ama bilmediğim kelimeler de varmış. O zaman bakalım kelimelerimize, neler varmış neler yokmuş:
Tsundoku: En bilindik olandan başlayalım, bilinmeyen özelliklerinden bahsedelim. Tsundoku olan kişi kitap almaktan zevk alır ama aldıklarını okumaz. Onun için kitaplığında ya da kütüphanesinde bulunması yeterlidir. Böyle bilinir, doğrudur da ama bu kişiler sadece benim olsun, evimde bulunsun diye almazlar. Gerçekten de okumak isterler ama fırsat bulamazlar. Tsundoku, Japonca kökenli bir kelimedir: ‘Tsunde’ istiflemek demektir, ‘doku’ ise oku ya da okumak manasına gelir. 19. yüzyılda ortaya çıkan Tsundoku, bence her okurda az ya da çok muhakkak vardır. Sonuçta hangi okur, kitapçıya girip de kitap almadan çıkabilir ki?
Abibliofobi (Abibliophobia): Hiç okuyacağım kitap kalmayacak diye endişe ettiğiniz oldu mu? İşte Abibliofobi dediğimiz durum tam olarak bu. Abibliofobi kelimesi ise Yunancadan geliyor: Kelimenin başındaki ‘a’ olumsuzluk ön eki (-sızlık) ifade ediyor, ‘biblion’ kitap demek; kitap kelimesinin kökenini oluşturuyor ve son olarak ‘phobia’ ise korkuyu, kaygıyı yani fobiyi ifade ediyor. Okuyacak bir şeyin kalmamasından korkmak, Abibliofobi olan kişi; Tsundoku adayı da olabilir gibi duruyor.
Bibliyoterapi: İlk iki kelimemiz çok fazla iç açıcı değildi ama bu kelimemiz, diğer kelimeler gibi değil. Kitapseverlerin hoşuna gidecek bir durumu içeriyor. Bibliyoterapi; psikolojik, sosyal ve duygusal olan ihtiyaçları kitaplarla gidermek. Bir nevi metinleri rehber edinmek. Bibliyoterapi, psikolojik açıdan üç adımdan oluşuyor: 1. Özdeşleşme: Okuduğumuz karakterle bir bağ kurmamıza, karakterin yaşadıklarıyla kendi yaşadıklarımızı benzetmeye vesile olur. Kısaca empati de denir buna. 2. Arınma: Okuduğumuz karakterin yaşadığı üzüntü, korku, heyecan gibi duygularını okur da uygun bir ortamda yaşayıp rahatlamasını amaçlar. 3. İçgörü ve Bütünleşme: Kitaptaki karakterin sorunlarının çözülme şekliyle, kitabın verdiği mesajla okura ilham olmasına ve hayatına yansıtmasına yardımcı olur. İlk iki kelimemiz bir hastalık adı gibi görünürken Bibliyoterapi bir tedavi adı gibi duruyor. En azından internetten okuduğum kadarıyla bu sonucu çıkarıyorum. Bu tarz kelimeler daha çok var, şimdilik bu üçünü yazmış olayım. Belki seri yazısı olur zamanla…
(Not: Bir önceki yazımda kitapların basım tarihlerini yanlış vermişim, geç de olsa doğrularını yazmak istiyorum: John Boyne’nin Yankı Odası eseri 2021’de basılıp 2023’te Türk okurlarıyla buluşmuştur. Artık Hiçbir Yer Ev Değil eserinin ilk baskısı 2022 yılında İngiltere’de olmuştur.)