Nevşehir’de baharın habercisi olarak bilinen ve halk arasında “domalan mantarı” olarak da adlandırılan keme mantarının sezonu başladı. Kısa süreliğine doğada kendiliğinden yetişen bu değerli mantar, hem lezzeti hem de yüksek fiyatıyla dikkat çekiyor.
Özellikle Gülşehir ilçesine bağlı Gümüşkent ve Kızılkaya köyleri başta olmak üzere Nevşehir’in birçok bölgesinde yetişen keme mantarı, yöre halkı tarafından adeta define arar gibi aranıyor. Demir çubuklar ve sopalar yardımıyla toprağın altında bulunan keme, patatesi andıran görüntüsüyle dikkat çekiyor.
Nevşehir’de Yetişiyor, Şifa Dağıtıyor: Altın Gibi Aranıyor
Kilogram fiyatının zaman zaman etten daha yüksek olmasıyla bilinen keme mantarı, hem ekonomik değeri hem de eşsiz aromasıyla ön plana çıkıyor. Yurt dışında özellikle Arap ülkeleri ve Avrupa’da yüksek fiyatlara alıcı bulan kemenin, Nevşehir’de yetişmesine rağmen yeterince tanınmadığı ifade ediliyor.
Yalnızca ilkbahar aylarında, özellikle Mart ve Nisan yağmurlarının ardından ortaya çıkan keme mantarı, Haziran ayı ortalarına kadar toplanabiliyor. Bu kısa sezon, ürünü daha da kıymetli hale getiriyor.
Keme Kebabına Yoğun İlgi
Nevşehir mutfağının özgün tatlarından biri olan keme kebabı da sezonla birlikte sofralardaki yerini aldı. Etle harmanlanarak hazırlanan keme, kebap olarak pişirilip servis ediliyor. Vatandaşlar tarafından yoğun ilgi gören bu lezzet, bölge gastronomisinin önemli parçalarından biri olarak öne çıkıyor.
Keme mantarı sadece kebapta değil; böreklerden ızgaraya, yumurtalı yemeklerden farklı yöresel tariflere kadar birçok yemekte kullanılabiliyor.
Şifa Deposu Olarak Biliniyor
Tuberaceae familyasına ait olan ve kendiliğinden yetişen keme mantarı, aynı zamanda sağlık açısından da önemli bir besin kaynağı olarak görülüyor. Yüksek protein içeriğiyle et alternatifi olarak değerlendirilen keme, doymamış yağ asitleri bakımından da zengin.
Uzmanlara göre keme mantarı;
- Kolesterolü dengelemeye yardımcı oluyor
- Bağışıklık sistemini güçlendiriyor
- Kalp ve damar sağlığını destekliyor
- Göz sağlığına olumlu katkı sağlıyor
- Lif açısından zengin yapısıyla diyetlerde tercih ediliyor
- Afrodizyak etkisiyle de biliniyor
Doğal ve katkısız yapısıyla dikkat çeken keme mantarı, hem lezzeti hem de sağlık faydalarıyla Nevşehir’in saklı hazineleri arasında yer alıyor.
Kısa süren sezonu nedeniyle vatandaşlar, bu eşsiz lezzeti kaçırmamak için arazilere akın ederken, keme mantarı Nevşehir’de baharın en değerli ürünlerinden biri olarak öne çıkıyor.
- Nevşehir’in Şifa Deposu Keme Mantarı Toplanmaya Başlandı
Keme mantarı, lezzetiyle hem midelere hem de gözlere hitap ediyor. Tohumu olmayan ve kendiliğinden yetişen keme mantarı Mart ve Nisan ayında yağan bahar yağmurlarıyla ortaya çıkıyor. Haziran ayı ortalarına kadar toplanabiliyor.
Saklı kalmış protein deposu domalan mantarı faydaları görüntüsüyle yer elmasına benzeyen, tadı ile kırmızı eti andıran domalan mantarı, Türkiye'de yok olmanın kıyısında kalan bir şifa deposu. Yılın belirli aylarında çıkan domalan mantarının faydaları ise saymakla bitmiyor...
Domalan mantarı Türkiye'nin bazı bölgelerinde, yılın belirli aylarında yetişen (mart, nisan), tuberaceae familyasına aittir.
Nevşehir'de ise hemen hemen her bölgede özellikle de Gülşehir'in Gümüşkent ve Kızılkaya köyü ile çevre köylerde çokça yetişen bir mantar çeşididir...
Nevşehir'de keme mantarı bulmak isteyen vatandaşlar, arazide keşfe çıkarak dağ tepe demeden her taşın altına ve otun arasına bakıyor. Patates yumrusuna benzeyen keme mantarı aramak için araziye çıkan vatandaşlar adeta altın arar gibi keme arıyor.
Yemeklerde kullanıldığında tarifsiz lezzetiyle inanılmaz güzel bir aroma katar. Domalan mantarının bir diğer adı kemedir. Kebabı, pilavı, sotesi hazırlanır. Mantarın tadı kırmızı ete benzetilir çoğu zaman. Toprak altından toplanır ve yağmur sonrası meydana çıkar. Yağış ne kadar fazla ise domalan mantarını bulma şansı o kadar artar. Zehirsiz bir türdür.
Son derece sağlıklı bir gıda olan kemenin faydaları ise oldukça fazla; En yaygın bilinen faydası afrodizyak etkisi oluşudur. Lif ve protein deposudur. Bu sayede tokluk hissi kazandırır ve fazla yemek tüketiminin önüne geçer. Yüksek kolesterol için etkilidir çünkü düşük miktarda doymamış yağ asidi içerir. Omuriliği güçlendirir. Besin değerleri oldukça güçlüdür...
İşte Nevşehir'de Keme (Domalan Mantarı) mevsimi başladı Videosunu izlemek için TIKLAYINIZ!
Toprağın 5 ile 20 cm. derinliğinde ağaç köklerine yakın yerlerde yetişen siyah elmas, Nevşehir çevresindeki neredeyse tüm arazilerde sıkça bulunabiliyor. Geçmişte kral yemişi olarak tabir edilen, sağlık açısından eşsiz değere sahip bu mantar türüne ilginin yaygınlaşması için Tarım ve Ormancılık İl Müdürlüğü yetkililerinin kamuoyunu bilinçlendirme çalışması yapması bekleniyor.
"Keme"nin özellikleri nedir?
-Günümüzde dünyanın en ünlü mantar çeşidi olmasının nedeni ise havyardan sonra dünyanın en pahalı yiyeceği olmasıdır.
-Sadece Fransa’da 20 bin kişi geçimini bu mantarlardan sağlamaktadır. Türkiye'de ise doğada kendi halinde yetişmekte ama değeri yeterince bilinmemektedir.
-İlkbaharda yağmur sonrası hemen kuruyan kumlu topraklarda fruktifikasyonu toprak altında yetiştiğinden toprak yüzeyinde oluşturduğu çatlaklardan bulunabilir.
-Bulunması ve toplanması zor olan bu mantara halk arasında domalan (trüf) mantarı da denilmektedir.
-Protein açısından çok zengin olan bu mantar türü etten daha değerli protein değerleri taşımaktadır.
Keme mantarı nedir, faydaları nelerdir?
Küre şeklinde olan, üst kısmı basık ve patatese benzeyen keme mantarı, aynı zamanda dolaman mantarı olarak da bilinmektedir. Peki, keme mantarı nedir, faydaları nelerdir?
Yüksek oranda protein içeren keme mantarı, insan sağlığı için önemli faydalar sunmaktadır. Market ya da semt pazarlarında satılabilmektedir. Doymamış yağ asidi içeren keme mantarı, et kadar sağlıklı bir besin kaynağıdır. Frenk maydanozu ve akdiken yaprağı ile şerbet veya lapa yapılarak tüketilebilmektedir. Keme mantarının faydaları şu şekildedir:
- Yüksek kolesterole iyi gelir.
- Kolesterolü korur.
- Göz hastalıklarına iyi gelir.
- Omurilik güçlendirmede oldukça etkilidir.
- Afrodizyak etkisi yaratır.
- Önemli bir lif kaynağı olması nedeniyle etkin şekilde diyet yapma imkanı sağlar.
Peygamber Efendimizin göze şifadır dediği mantar
Peygamberimiz(sav) bir hadisinde şöyle buyuruyor:“Mantar veya domalan; kudret helvası cinsinden bir rızık olup suyu göze şifadır. İbn Mâce, Tıp: 8; Ebû Dâvûd, Tıp: 12)
Peygamberimiz bu mantarın kudret helvası gibi emek harcanmadan elde edildiğini ve göze şifa olduğunu çok açık bir şekilde ifade ediyor. Peki bu domalan mantarı nedir, nerede yetişir, onu bu kadar özel kılan nedir? Bu mantara çeşitli yörelerde keme , tombalak, topalak ve kumi gibi isimler de verilmektedir. Diğer mantar türleri gibi toprağın yüzeyinde değil de toprağın altında yumru şeklinde büyür. Domalan ismi de yumru şeklinde olmasından dolayı verilmiştir. Şekli patetesi de andırmaktadır. Her iklimde yetişme potansiyeline sahiptir. Türkiye ' de Konya , Karaman ve Suriye sınırı çevresinde çokça görülür.Özellikle nisan ayında yağan yağmur sonrası kurumaya dönen toprakta çıkmaya başlar. Toprak altında yetişmesinden ötürü toplaması bayağı zahmetlidir. Ya toprağın çatlağından görülür ya da toprağa vurulan bir sopayla içerideki boşluk hissedilir ve oradan domalan çıkartılır. Lüks besin maddelerinden biridir.Kolayca herkes elde edemez. Birazcık yemeğe rendelenmesi yemeğin kokusunu değiştirir, yemeğin hoş bir tad almasını sağlar. Hadiste de belirtildiği gibi öncelikle göz tedavisinde kullanılır. Ve bu özelliğini bilim tam manasıyla keşfetmiş değildir. Domalan omuriliğin kuvvetlenmesini saglar. Protein bakımından zengindir afrodizyak etkisi göstermektedir. Aynı zamanda kolesterol düzenleyici olarak da kullanılabilir.
Kaynak: Ali Çalıkoğlu
SERKAN TUNÇ