Bulut sistemi; büyük veri merkezlerinde fiziki olarak var olan, güçlü donanımlı sunuculardaki ileri teknoloji yazılımlarla sanallaştırılan, internet üzerinden kullanıcıların hizmetine sunulan bilişim teknolojisidir. Fiziksel ana sunucu dijital ağa bağlıdır ve bulut sağlayıcısının yazılımı tarafından yönetilmektedir. İnternet bağlantısı olan her yerde kullanılabilmekte ve yerel kuruluma gerek duymadan maksimum hizmet sunabilmektedir. Kuruluşlar, bulut sistemlerini hizmet ücretleri karşılığında kullanabilmektedir. Bulut sağlayıcıları, uygulamaların çalıştırılmasına, verilerin depolanmasına, bellek ve depolamanın yönetilmesine imkân sağlamaktadır. Dijital dönüşümün hızlı ivme kazanmasıyla, daha kapsamlı kapasite alanlarına ihtiyaç duyduğu noktada, bulut sunucuları devreye girerek, esnek depolama hizmeti / uzaktan çalışabilme imkânı / kaynağın niceliğine uygun ölçeklenebilirlik gibi yenilikçi avantajlar sağlamaktadır. (Bkz.: https://www.glasshouse.com.tr/en/blog/cloud-solutions/what-is-a-cloud-server )

Gündemin, dijital algı teknikleriyle yönlendirilebildiği / temel hakların coğrafik olarak yok sayılabildiği / teknolojik üstünlüğün etik dışı kullanılabildiği / adalet barış özgürlük gibi kavramların yoksunlaştırılabildiği ….vb. özellikle zorlu dönem(ler)de; harici unsurların olumsuz etkilerinden korunabilmek, risklere ve/veya krizlere karşı tedbirli olabilmek, milli kültürel değerleri koruyabilmek, ….vb. için iletişiminden etkileşimine / eğitiminden sağlığına / tarımından sanayisine / depolamadan yönetimine / ve her şeyin yerli ve milli perspektifli olması ve kara deniz hava tehditlerine karşı korunabilmesi çok önemlidir. Ama günümüzde bunların hepsi siber güvenlik kavramının kapsama alanı içindedir. Yakın tarihte komşu coğrafyada, dijital veri havuzunun yapay zekâ algoritmalı teknolojik yapısının yıkıcı siber etkileri, körfez bölgesindeki çatışmanın ilk gününden itibaren kendini göstermektedir.

İşte bu sebeplerle; her türlü teknolojinin imkanlar dahilinde yerli ve milli olması, bu bilinç ile denetiminin ve yönetiminin sağlanması ve böylece Ülkemiz Siber Vatanı’nın daha kapsamlı korunması için dijital kalenin kurulması çok önemlidir. Gölbaşı tesisi tamamlandığında; “verinin egemenliği topraklarımızda olacak / kritik bilgileri barındıran kurumlarımızın veri ve bulut hizmeti yerli yazılımlar ile sağlanacak / olağanüstü durumlarda dahi kesintisiz ve güvenli hizmet sunulacaktır.” Bu tür tesislerin yapılmasına tüzel oluşumların da ilgi göstermesinin teşvik edilmesi ve kuruluşların bulut sunucu taleplerinin, yerli ve milli veri merkezleri tarafından karşılanması önem arz etmektedir.

Bu satırlar; M. TUNCEL, Toplumsal Farkındalık, Nevşehir-2026; çalışmasından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Gerçek Sananlar Telefonlarına Sarıldı

Kahveci Dağı eteklerinde vakit geçiren ve şehri seyreden Nevşehirliler, aniden gökyüzünde beliren devasa kanat açıklığına sahip "kartal" ile büyük bir şaşkınlık yaşadı. Havada rüzgârı arkasına alarak kusursuz bir şekilde süzülen uçurtma, o kadar gerçekçi bir tasarıma ve süzülüşe sahipti ki, ilk bakışta herkes bölgeye nadir görülen bir yırtıcı kuşun geldiğini düşündü. Birçok vatandaş o anları ölümsüzleştirmek için hemen cep telefonlarına sarıldı.

Yoğun İlgi Odağı Oldu

Kısa sürede uçurtma meraklısı bir vatandaş tarafından uçurulduğu anlaşılan "kartal uçurtma", başta çocuklar olmak üzere her yaştan bölge sakininin neşe kaynağı oldu. Rüzgârın da etkisiyle adana adeta gökyüzünde dans eden uçurtmayı izlemek için Kahveci Dağı'na gelenlerin sayısı hızla arttı.

Nevşehir semalarını renklendiren ve izleyenlere görsel bir şölen sunan bu yaratıcı uçurtma, hem şehre tatlı bir hareketlilik getirdi hem de hafta sonunun en çok konuşulan konusu olmayı başardı.

Nevşehir'de Kapadokya bölgesine özgü kayadan oyma doğal depolar, sahip oldukları doğal avantajlar sayesinde teknoloji sektörünün dikkatini çekiyor. Düşük enerji ihtiyacı, yüksek güvenlik, doğal ısı yalıtımı ve iklimlendirme özellikleriyle öne çıkan bu yapılar, veri merkezi yatırımları için ideal bir ortam sunuyor.

Kapadokya'nın Yer Altı Gücü Teknolojiyle Buluşuyor

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, "Nevşehir Veri Merkezi Projesi (Kayadan Oyma)" kapsamında çalışmalarını resmen başlatırken, bölgenin doğal yapısının yüksek katma değerli teknoloji yatırımlarıyla değerlendirilmesi hedefleniyor.

Edinilen bilgilere göre, Konya merkezli ERKPA A.Ş., Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Ahiler Kalkınma Ajansı'nın desteğiyle Nevşehir'de kurmayı planladığı "Allturko Yer Altı Veri Merkezi" projesi kapsamında bu yıl içerisinde inşaat çalışmalarına başlamayı planlıyor.

Türkiye'de afetlere karşı dayanıklı ve yüksek güvenlik standartlarına sahip olması hedeflenen tesisin, ülkenin dijital dönüşüm sürecine önemli katkılar sunması bekleniyor.

Doğal Avantajlar Yatırımcıların İlgisini Çekiyor

Kayadan oyma doğal yapılar, veri merkezlerinin en önemli gider kalemlerinden biri olan enerji tüketimini önemli ölçüde azaltma potansiyeline sahip bulunuyor.

Bu yapılar;

• Düşük enerji maliyeti,
• Doğal serinlik sayesinde iklimlendirme avantajı,
• Yüksek fiziksel güvenlik,
• Güçlü ısı yalıtımı,
• Afetlere karşı dayanıklılık,
• Çevre dostu işletme modeli

gibi özellikleriyle hem yerli hem de yabancı yatırımcıların ilgisini Nevşehir'e yönlendiriyor.

Ahiler Kalkınma Ajansı Fizibiliteyi Tamamladı

Ahiler Kalkınma Ajansı tarafından yürütülen "Veri Merkezi Kurulumu Fizibilite Analizi Çalışması" da tamamlandı. Raporda, Nevşehir'in sahip olduğu doğal altyapının veri merkezi yatırımları açısından önemli bir rekabet avantajı sunduğu ortaya konuldu.

2023 yılı verilerine göre Türkiye'deki veri merkezi pazarının büyüklüğü 471 milyon dolar seviyesine ulaşırken, sektörün yüzde 52'lik kısmı İstanbul'da bulunuyor. Uzmanlar, Nevşehir'de hayata geçirilecek projelerin Türkiye'deki veri merkezi yatırımlarının Anadolu'ya yayılmasında önemli bir rol oynayabileceğini ifade ediyor.

Turizm ve Tarımın Yanına Teknoloji Ekleniyor

Kapadokya denildiğinde akla gelen turizm ve tarım sektörlerinin yanı sıra, veri merkezi yatırımlarıyla Nevşehir'in artık teknoloji alanında da adından söz ettirmesi hedefleniyor.

Bakanlık yetkilileri, proje kapsamında yurt içi ve yurt dışındaki veri merkezi yatırımcılarını Nevşehir'e davet ederken, bölgenin sahip olduğu doğal avantajların Türkiye'nin dijital geleceğine katkı sağlayacak önemli fırsatlar sunduğunu belirtiyor.

Böylece milyonlarca yıllık kaya oluşumları, yeni nesil teknolojilerin güvenli limanı haline gelerek Nevşehir'i dijital çağın yükselen merkezlerinden biri yapmaya hazırlanıyor.

Kapadokya Teknopark bünyesinde faaliyetlerini sürdüren Mzn Technology, kullanıcı kayıt süreçlerinde üst düzey güvenlik sağlayan "Kuantum Dayanıklı İki Aşamalı Doğrulama (2FA) QR Kod Sistemi"ni geliştirdiğini duyurdu.

Geleceğin Tehditlerine Karşı Koruma

Mzn Technology tarafından geliştirilen sistem, kullanıcı kayıt işlemlerinin son aşamasında devreye girerek hesapların yalnızca gerçek kullanıcılar tarafından aktif edilmesini sağlıyor. Oluşturulan güvenli QR kodlar sayesinde kullanıcılar, doğrulama uygulamaları üzerinden hesaplarını saniyeler içerisinde güvenli bir şekilde aktive edebiliyor.

Şirket tarafından geliştirilen altyapı, günümüzde karşılaşılan siber saldırıların yanı sıra gelecekte yaygınlaşması beklenen kuantum bilgisayar kaynaklı güvenlik tehditlerine karşı da dayanıklılık hedefiyle tasarlandı.

Veriler Kurum Dışına Çıkmıyor

Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri ise tamamen yerli mimari ile çalışması. Dış servis bağımlılığı olmadan geliştirilen altyapı sayesinde kullanıcı verileri üçüncü taraf platformlara aktarılmıyor ve tüm doğrulama süreçleri kurumun kendi altyapısı içerisinde gerçekleştiriliyor.

Bu sayede hem veri gizliliği korunuyor hem de kurumlar için daha güvenli bir doğrulama süreci sunuluyor.

E-Ticaretten Kurumsal Yazılımlara Kadar Geniş Kullanım Alanı

Mzn Technology Kurucu ve Firma Yetkilisi Muhammed Özen, geliştirdikleri teknolojiyle ilgili yaptığı açıklamada, yalnızca bugünün değil geleceğin güvenlik ihtiyaçlarını da karşılayabilecek çözümler üretmeyi hedeflediklerini belirtti.

Özen açıklamasında:

"Amacımız, yalnızca bugünün değil geleceğin güvenlik ihtiyaçlarına da cevap verebilen yerli teknolojiler geliştirmek. Kuantum dayanıklı doğrulama altyapımız ile kullanıcı verilerini kayıt anından itibaren koruma altına alıyoruz. Bu teknolojiyi e-ticaret platformlarından ERP ve CRM sistemlerine kadar birçok alanda kullanıma sunmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

Kamu ve Özel Sektörle İş Birliği Hedefleniyor

Mzn Technology'nin önümüzdeki süreçte kamu kurumları, kritik altyapı sağlayıcıları ve siber güvenlik alanında faaliyet gösteren kuruluşlarla teknik iş birlikleri geliştirmeyi planladığı belirtildi.

Şirket ayrıca Türkiye'nin ulusal siber güvenlik hedeflerine katkı sunabilecek projeler kapsamında ilgili kurumlarla görüşmeler gerçekleştirmeyi ve teknolojisini daha geniş alanlarda yaygınlaştırmayı amaçlıyor.

KVKK Uyumlu Yerli Çözüm

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile uyumlu şekilde geliştirilen sistem; sanayi kuruluşları, teknoloji şirketleri, e-ticaret platformları ve kurumsal yazılım altyapıları için güvenli, sürdürülebilir ve yerli bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Kapadokya Teknopark'tan çıkan bu yenilikçi teknoloji, Nevşehir'in teknoloji ve yazılım alanındaki potansiyelini ortaya koyarken, Türkiye'nin siber güvenlik alanındaki teknolojik bağımsızlığına katkı sağlayacak önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor.

Nevşehir Alemdar İmam Hatipliler Derneği Başkanı Mehmet Kahraman, dernek merkezinde “Yapay Zeka İnsanın Neyi Olur” konulu bir seminer düzenlendiğini açıkladı.

Araştırmacı Uzman Dr. Yunus Keleş tarafından verilen seminerde, yapay zekanın dünü, bugünü ve geleceği kapsamlı şekilde değerlendirildi.

13 Mayıs 2026 Çarşamba günü gerçekleştirilen programda katılımcılar, yapay zekanın insan hayatına etkileri üzerine yapılan sunumu ilgiyle takip etti.

Seminerin sonunda hatıra fotoğrafı çekimi yapılarak program sona erdi.

NEVÜ Vali Şinasi Kuş Kültür ve Kongre Merkezi Karavezir Salonu’nda gerçekleştirilen etkinliğe; NEVÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mutluhan Akın, Yazılım ve İnovasyon Kulübü Akademik Danışmanı Arş. Gör. Ali Emre Gök, akademik ve idari personel, öğrenciler ile davetliler katıldı.

Programın açılışında konuşan Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Mutluhan Akın, teknoloji çağında üniversitelerde gerçekleştirilen bu tür etkinliklerin büyük önem taşıdığını belirterek, özellikle öğrenci kulüplerinin öncülüğünde düzenlenen organizasyonların öğrencilerin gelişimine önemli katkılar sunduğunu ifade etti. Üniversitede son dönemde teknoloji alanında gerçekleştirilen faaliyetlerin arttığını vurgulayan Akın, yakın zamanda düzenlenen hackathon etkinliğinin de başarılı geçtiğini ve öğrencilerin bu tür organizasyonlarla önemli deneyimler kazandığını dile getirdi. Akın ayrıca, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın destekleriyle üniversite bünyesinde hayata geçirilen Milli Teknoloji Atölyesi’nin öğrencilere sunduğu imkânlara dikkat çekerek, bu atölyenin gençlerin uygulamalı eğitim almasına, proje geliştirmesine ve teknolojik yetkinliklerini artırmasına önemli katkılar sağladığını belirtti.

Zirvede; Mobil Yazılım Uzmanı Yusuf Demirci “Kodun Ötesi: Mobil Dünyada Yapay Zeka”, Microsoft MVP Ömer Çolakoğlu “Gelecek Hacklendi: Sen Neredesin?”, İşNet Siber Güvenlik Müdürü Dr. Emre Çamalan “Yapay Zeka Çağında Siber Güvenlik Kariyeri”, Akademisyen Doç. Dr. Cevahir Altınkayanak “Görünmeyeni Tasarlamak: Nanobiyoteknoloji” ve TOBB Nevşehir Kadın Girişimciler İcra Kurulu Başkanı Gülper Gündüz Yassı “Girişimcilik Serüveni: Fikirden Başarıya Kariyer Yolculuğu” başlıklı sunumlarıyla katılımcılarla bilgi ve deneyimlerini paylaştı.

Toplantı, SELTEM İnşaat Nakliye ve Madencilik Sanayi Turizm Ticaret A.Ş. ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Firma yetkilisi Mehmet Furkan Yüksel, katılımcıları ağırlayarak Nevşehir’in sahip olduğu potansiyele dikkat çekti.

“Nevşehir Daha Güçlü Bir Şehir Olabilir”

Toplantıda konuşan Mehmet Furkan Yüksel, iş dünyasının ortak hareket etmesi halinde Nevşehir’in çok daha güçlü bir ekonomik yapıya kavuşabileceğini ifade etti.

Katılımcılar, Kapadokya’nın turizm alanındaki uluslararası bilinirliğinin sanayi, teknoloji ve ihracat alanlarında da avantaja dönüştürülebileceğini belirtti. Yerli üretimin artırılması, sanayi altyapısının güçlendirilmesi ve katma değeri yüksek ürünlerin üretilmesi gerektiği vurgulandı.

Teknoloji ve Yapay Zeka Vurgusu

Toplantının en dikkat çeken başlıklarından biri teknoloji yatırımları oldu. Yazılım, yapay zeka ve otomasyon sistemlerine yapılacak yatırımların Nevşehir’i bölgesel bir teknoloji üssüne dönüştürebileceği ifade edildi.

Genç girişimcilerin desteklenmesi, teknopark projelerinin artırılması ve üniversite-sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği yönünde görüş birliğine varıldı.

MZN Teknoloji yetkilisi Muhammed Özen ise Nevşehir’in gelişim sürecinde teknolojinin kilit rol oynayacağını belirterek firmalara destek vermeye hazır olduklarını söyledi.

Özen açıklamasında, “Yerel işletmelerimizin dijital dönüşümünü hızlandırmak, onları daha güçlü hale getirmek ve global pazarlara açılmalarını sağlamak için buradayız.” ifadelerini kullandı.

“Dünyaya Örnek Şehir” Vizyonu

Toplantıda sürdürülebilir üretim, çevre dostu sanayi ve yenilenebilir enerji yatırımları da gündeme geldi. Katılımcılar, Nevşehir’in çevreci üretim anlayışıyla uluslararası arenada örnek gösterilen bir şehir haline gelebileceğini ifade etti.

Kamu-Özel Sektör İş Birliği Mesajı

Toplantıya katılan İl Başkan Yardımcısı İbrahim Umut Barındırır ise şehirde kamu ve özel sektör iş birliğinin güçlendirilmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.

Barındırır, sürdürülebilir büyüme ve kalkınmanın ancak ortak akıl ve dayanışmayla mümkün olabileceğini vurgulayarak katılımcılara teşekkür etti.

Toplantı boyunca firmalar arasında birçok konuda fikir alışverişi yapılırken, iş dünyasının bu birlikteliği Nevşehir’in geleceği adına umut verici bir adım olarak değerlendirildi.

“Cave2Cloud — Kapadokya’dan Global Pazara” temasıyla düzenlenen organizasyonda, Kapadokya’nın yerel değerlerinin teknolojiyle buluşturulmasına yönelik yenilikçi fikirler masaya yatırıldı.

Yerel Değerler Dijital Dünyaya Taşınıyor

Kapadokya’nın tarihi yeraltı medeniyetlerinden ilham alınarak hazırlanan hackathonda, bölgedeki yerel üreticiler, zanaatkârlar ve işletmeler için dijital çözümler geliştirilmesi hedefleniyor.

Etkinlik kapsamında yarışmacılar;

• Dijital ihracat
• Yapay zekâ destekli e-ticaret
• Akıllı tedarik zinciri
• Doğal depo kullanımı
• Kaya otel otomasyonu

başlıklarında projeler hazırlayarak jüri karşısına çıkıyor.

Hazırlanan projelerle birlikte Kapadokya’daki yerel üretimin dijital pazarlara açılması, bölgesel ekonominin güçlendirilmesi ve teknolojik dönüşümün hızlandırılması amaçlanıyor.

23 Takım, 95 Genç Yazılımcı

Yoğun katılımla gerçekleşen organizasyonda 23 takım ve 95 genç yazılımcı yer aldı. Etkinlik boyunca gençler hem takım çalışması yaptı hem de yenilikçi fikirlerini projeye dönüştürme fırsatı buldu.

NESİAD Teknoloji ve Bilişim Komitesi adına etkinliğe Komite Başkanı Aykut Kartal ile birlikte komite üyeleri Kadir Aba, Serkan Coşkun, Eray Sakarya ve Ahmet Temiz katıldı.

“Gençlerin Üretme Motivasyonu Memnuniyet Verici”

Etkinlikle ilgili değerlendirmelerde bulunan NESİAD Teknoloji ve Bilişim Komitesi Başkanı Aykut Kartal, gençlerin teknolojiye olan ilgisinin umut verici olduğunu söyledi.

Kartal açıklamasında, Kapadokya Hackathon’un yalnızca bir yarışma olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Kapadokya Hackathon, fikirlerin geliştirilip somut projelere dönüşmesi açısından çok önemli bir platform. Gençlerimizin teknoloji üretme motivasyonu bizleri memnun ediyor. Bölgedeki genç yazılımcıların desteklenmesi ve teknoloji ekosisteminin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.”

Bölgesel Kalkınmaya Katkı Sağlayacak

Etkinlik sonunda ortaya çıkacak projelerin, Kapadokya’nın yerel potansiyelinin teknoloji sayesinde daha görünür hale gelmesine katkı sağlaması ve bölgesel kalkınmayı desteklemesi hedefleniyor.

Kapadokya Hackathon’un, genç girişimcileri teknoloji dünyasıyla buluşturan önemli organizasyonlardan biri haline gelmesi bekleniyor.

İl Sanayi ve Teknoloji Müdürü Yusuf ŞAHİN tarafından yapılan açıklamada, “Şube Müdürümüz İrfan DOKUZLAR ve T3 Vakfı Nevşehir Sorumlusu Melike SARAÇ ile birlikte İl Milli Eğitim Müdürümüz Yusuf YAZICI’yı ziyaret ederek DENEYAP Teknoloji Atölyeleri ve TEKNOFEST başvuruları ile ilgili yapılan çalışmalar hakkında istişarelerde bulunduk. İlimizdeki okullarda gerekli duyuruların yapılması ve öğrenci başvuruları konusunda desteklerini talep ettik. İlgi ve desteklerinden dolayı teşekkür ediyoruz” ifadelerine yer verildi.

TEKNOFEST ve DENEYAP kapsamında kazandığımız her öğrencimiz, gencimiz geleceğimize yaptığımız en güzel yatırım olacaktır. Potansiyellerini keşfederek icat çıkarma kapasitesi olan teknoloji tutkunu tüm gençlerimizi TEKNOFEST yarışmalarına katılmak ve DENEYAP Teknoloji Atölyelerinde eğitim almak üzere başvuru yapmaya davet ediyoruz.

TEKNOFEST Başvuru son tarihi : 20 Şubat 2024

Detaylı bilgi ve başvuru için : https://www.teknofest.org

DENEYAP Başvuru son tarihi : 25 Şubat 2024

Detaylı bilgi ve başvuru için : https://www.deneyap.org

TEKNOLOJİ GELİŞTİREN BİR TÜRKİYE HEDEFİNDE, YENİ GELECEĞİN TEKNOLOJİ YILDIZI SEN OL!

'Mir' uzay istasyonunun tecrübeli kozmonotlarından Aleksandr Lazutkin, daha önce uzaydan izlediği Kapadokya bölgesini 2018 yılında ziyaret ettiğinde; " Kapadokya'yı çok beğendiğini ve bölgenin etkileyici olduğunu ifade ederek, "Sanki bir başka gezegene gelmiş gibiyim. Burası uzay yüzeyi gibi. Uzaydan Kapadokya'ya baktım. Buraya gezmeye doyamadım. En kısa sürede bir kez daha gelmek isterim'' diye konuşmuştu.

Uzay Farkındalığının Önemi

Uzay farkındalığı; kızılötesi uzay teleskobunun optiğinin görüntüleri ile hala keşfedilmeye çalışılan, bütün varlıkların içinde bulunduğu, sonsuz boşluk olarak ifadelendirilen uzayın; insan fıtriliğinin geleceği için öneminin kavranması, insani değerler doğrultusunda pozitif yönlü zihinsel ve davranışsal olarak farklılığın farkında olunabilmesi, duyarlılığı ve durumudur.

Konu; milli olduğunda duyarlık durumu, çok daha büyük önem arz etmektedir. 21. yüzyılda “uzay farkındalığı”; jeo-stratejik önemdedir / istikbaldeki istiklaldir; parolayı Atatürk vermiştir “İstikbal göklerdedir”.

Düşünen insan, fıtratı gereği hep bir araştırmanın / yeniliğin peşinde olmuştur. Ekosistemdeki oluşumları önce karadan / sonra denizden / daha sonra havadan keşfetmeyi öğrenmiştir. Özellikle gökyüzünden kuş bakışı görebilmenin ayrıcalıklı avantajlarını fark etmiş ve gökbilimin ufkunu aralamıştır. Antik dönemle ilgili araştırmalarda, bilim insanlarını hayrete düşüren uzaysal çizimler görülmüştür; hatta Irak Ulaştırma Bakanı (2016), ilk uzay üssünü Sümerlerin inşa ettiğini belirtmiştir. Kısacası gökyüzü / uzay, insanlığın her dönem ilgisini çekmiş, her araştırma / her keşif bir diğerine giden kapıyı aralamıştır. Geçmişten günümüze pek çok bilim insanının katkısı sayesinde, günümüzde uzaya yolculuk ve hatta uzay istasyonunda araştırmalar yapılabilmektedir.

Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ); Sovyet Birliği, uzayda bir istasyon kurmuş, ancak dönemsel (1991) konjonktürel olaylar neticesinde istediği gelişmeyi sağlayamamıştır. ABD’de ise kendi uzay istasyonu bütçe gerekçeli olarak inşa edememiştir. Bu yaşananlar iki ülkenin birlikteliği ile (1994); Rusya’nın istasyonu geliştirilerek, ABD ve diğer ülkelerin (Japonya, Kanada, Brezilya, Almanya, Belçika, Danimarka, Fransa, Hollanda, İngiltere, İspanya, İsveç, İsviçre, İtalya ve Norveç) desteğiyle, Uluslararası Uzay İstasyonu kurulmaya başlanmıştır. (Kaynak: TÜBİTAK Bilim ve Teknik, Biliminin 21. Yüzyıldaki İtici Gücü UUİ, Nisan 1998). Uluslararası Uzay İstasyonu, 2011 yılında işlevsel halini almıştır.  

21. yüzyılda uzay teknolojisine sahip olan ülkeler; kara / deniz / hava boyutunu çoktan aşmış ve yapay zekâ temelli iyonosfer yönlendirmeli inovatif teknolojiler ile dünyayı uzaydan gözleyebilmektedir. Ekosistemi ilgilendiren, gıda / su / oksijen temel yaşam üçlüsünün sürdürülebilirlik güvenliğini yönlendirebilmektedir. Ayrıca kadraja alınan konumun güvenlik sistemleri, uzay destekli farklı frekans temelli unsurlarla bloke edilebilmektedir. Kısacası uzay teknolojisi, karbon bazlı doğallığın silikon bazlı yapaylığa dönüşümü noktasında, insanlığı ilgilendiren her şeydir. Lansman ekonomidir / hedef ise insanlığın geleceğidir; durum böyle olunca dünyanın vicdanının timsali Türkiye, mutlaka uzay kulvarında söz sahibi olmalıdır.

İnsanlık için uzay; Birleşmiş Milletler (BM) üyesi 193 ülke içerisinde, sadece iki düzine ülkeye bırakılamayacak kadar önemlidir. Zira BM’nin baş aktörlerinin insan hakları / barış vb. evrensel değerlere karşı sergiledikleri tavır ve davranışlarını, yakın coğrafyamızda alenen görmek mümkündür. 1945’te yazılan uluslararası kurallar, günümüzde insanlığın gözü önünde hükümsüz hale getirilmektedir.

Tarih boyunca 16 büyük devlet kuran ve bunlardan biri, Göktürk adı ile dünyaya nam salan / Aşina olduğu gökyüzünde bayrağındaki Ay-Yıldız ile dalgalanan ve insanlığın vicdanı olan bu Milletin, dünyada sözü olabilmesi için uzayda gözü olmalıdır / uzay teknolojisinde Türkiye ilk saflarda olmalıdır. Türk gökbilimci, Fergani’nin sanal adımları; Gök-Türk, Alper Gezeravcı ile açılan uzay kapısından içeri girmiştir ve deneylere başlamıştır / bu kapı hep açık tutulmalıdır. Bu azimli kararlılıkla, teknolojik desteklerle, uzay istasyonunun yeni üyesi Türkiye / Türk Devletleri olmalıdır.  

21. yüzyılda; kara deniz hava siber unsurların, gözlem ve denetim faaliyetleri, uzay teknolojisi ile yapılmaktadır. Bu nedenle istikbalimizin teminatı gençlerimizin uzay farkındalığı, litosfer karasallığından, iyonosfer dijitalliğine yükseltilmelidir.

Bu doğrultuda; İlimiz gençlerine, dünyadan uzayı ve uzaydan dünyayı gören / yaşayan, bizden birinin uzay farkındalığının önemini anlatması mükemmel olacaktır. İlimiz Nevşehir; yerüstü ve yeraltı / mistik ve pitoresk oluşumları barındıran Kapadokya kültür ve tarih dokusunun merkezidir; adeta başka bir dünya gibidir. Nitekim uzay istasyonunun tecrübeli Rus kozmonotu Aleksandr Lazutkin, Kapadokya’ya geldiğinde (2018); “bir başka gezegene gelmiş gibiyim, burası uzay yüzeyi gibi” ifadelerini kullanmıştır.

Medyada “Türkiye’nin Uzay Misyonu” kapsamında; Gök-Türk, Alper Gezeravcı’nın il ziyaretlerinde bulunacağı haberleri yer almaktadır. Eminim; tarihi ve kültürel oluşumlarıyla farklı bir yer olan İlimiz Nevşehir’in, üniversitelerinin ve maarif müdürlüğünün ilgilileri, bu konuda ilgili birimlerle iletişime geçmiştir.

Bu satırlar; M. TUNCEL, Toplumsal Farkındalık, Nevşehir - 2024; çalışmasından yararlanılarak hazırlanmıştır.

Kapadokya, Uzay Mimarisine de İlham Veriyor...

Kapadokya'da uzay turizm üssü kurulması yönünde fikirlerin konuşulduğu bölge bilim insanlarınında dikkatini çekiyor.

Uzay mimarisinde Kapadokya izleri

Kapadokya, milyonlarca yıl öncesine dayanan bir jeolojik oluşumun eseri. Hasan Dağı, Melendiz Dağı ve Erciyes Dağı’ndan püsküren lavların yaydığı tüflerle şekillenen plato, başta Kızılırmak olmak üzere akarsu ve göllerin tüf tabakasını aşındırmasıyla bugünkü şeklini aldı. Havalandırma sistemleri, emniyet ve güvenlik tertibatları, özel giriş ve çıkış yerleri ile kuyu ve çöp toplama mekanizmalarının bulunduğu Kapadokya yeraltı kentleri, modern insanı şaşırtmaya devam ediyor. Derinkuyu, Kaymaklı, Mazı, Özkonak, Özlüce, Acıgöl ve Sivasa Gökçetoprak bölgede bulunan yeraltı şehirlerinden yalnızca birkaçını oluşturuyor.

Mir Uzay İstasyonu kozmonotlarından Aleksandr Lazutkin’in de geçtiğimiz yıl ziyaret ettiği ve “Sanki bir başka gezegene gelmiş gibiyim. Burası uzay yüzeyi gibi” dediği Kapadokya, dünyanın sonu senaryoları ile birlikte uzayda insan yerleşimlerinin kurulması ya da yaşayan uzay gemileri gibi bazı projelere de esin kaynağı oluyor. 2043’te kalıcı bir ay yerleşmesi planlanan Asgardia (uzay ülkesi) ile ilgili ilk somut adım 2016 da 2.8 kg’lık bir uydu ile atılırken, SpaceX şirketi de insanları Mars’a götürecek Starship roketini inşa etmeye devam ediyor. Diğer yandan ünlü tasarımcı Rachel Armstrong “Persephone” projesi kapsamında Kapadokya’dan ilham alarak topraktan kentler planlıyor. 2100 yılında yıldızlararası uzay yolculuğunu hedefleyen Armstong, “Persephone projesi, bir dünya gemisi. Yerel insanları ve seyahatleri boyunca ihtiyaç duydukları iç mekanı içeriyor. Aşağıdan yukarıya doğru büyüyen topraktan oluşan bir şehir insan ırkını kurtarabilir. O nedenle, topraktan strüktürler oluşturuyor olacağız. Ben bunları bazı açılardan Kapadokya’daki mağaralar gibi düşünüyorum” diyor.

Şehir planlamacıları da Kapadokya’yı örnek alıyor

Uzayda şehir ve koloni kurma ile ilgili çalışmalar sürerken bazı mühendis ve mimarlar da gözlerini yeniden yeraltına çevirdi. Derinkuyu’da M.Ö. 8. yy’da istila tehlikelerine karşı 20 bin kişinin yaşadığı biliniyor. Ancak günümüzde kurulması düşünülen yer altı şehirlerinin amacı bambaşka. Mimarlar, insanları kalabalıktan kurtarmak istiyor. Örneğin Londra’da, Bloomsbury’deki eski bir yeraltı garajının yerine yapılacak otelin inşaatına izin verildi. Hong Kong’lu yetkililer de şehirde gittikçe artan nüfusun ve bu nedenle ortaya çıkan tıkanıklığın azalması için yeraltını bir çıkış yolu olarak görüyor. New York’taki Lowline yeraltı parkı için ise yüksek teknolojili panellerde ışık toplanması ve bu ışığın bazı borularla bitki ve ağaçlara yansıtılması planlanıyor. Böylece fotosentez ihtiyacını karşılayacak yeterli düzeyde ışık elde edilecek. Yani yeraltında ağaç da yetiştirilebilecek. Montreal’de ise şehrin yeraltı ağı, kullanıcılarını kışın soğuğundan ve yazın neminden koruyor; ısıtma veya soğutma için gereken enerjiyi azaltmaya yardımcı oluyor. Toronto ve Frankfurt’ta da büyük yeraltı kompleksleri yapılması planlanıyor. Meksiko’da (Meksika) yapımı düşünülen Earth Scraper isimli bina ise 65 kattan oluşuyor. Ters piramit şeklindeki yapı Meksiko’nun 300 metre kadar altına inecek. Yüzey camları, yer altında bulunan 10 kat ev, 10 kat mağaza ve 35 kat ofise ışık sağlayacak.

Kaynaklar
CNNTürk (2015), Kapadokya üçüncü milenyuma ilham verdi
https://www.cnnturk.com/guncel/kapadokya-ucuncu-milenyuma-ilham-verdi
ÇEKİÇ Gülnihal (2008), Kapadokya’da Yeraltı Yerleşmelerinin Yerseçimi Oluşumu
Günümüzde Planlamaya Etkisi: Kaymaklı – Derinkuyu Örnekleri, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Şehir Ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Konya, 32.
Ekoyapı Dergisi (2017), Modern Şehirlerin Gelişimi Yeraltında Mı Sürecek
https://www.ekoyapidergisi.org/3794-modern-sehirlerin-gelisimi-yeraltinda-mi-surecek.html
Euronews (2019), Elon Musk Mars’a gidiş-geliş fiyatını açıkladı: Beklenenden daha ucuz
https://tr.euronews.com/2019/02/12/elon-musk-mars-a-gidis-gelis-fiyatini-acikladi-beklenenden-daha-ucuz
Kapadokya Muşkara Gazetesi (2018), Rus Kozmonot Kapadokya’da, Nevşehir.
http://www.muskarahaber.com/kapadokya/rus-kozmonot-aleksandr-lazutkin-kapadokyayi-gezdi-h39062.html
KRAKOÇ Nilüfer (2017), Kapadokya’nın “Uzaydan Görülen Heykelleri” Ziyaretçilerini Bekliyor, Arkitera. http://www.arkitera.com/haber/28931/kapadokyanin-uzaydan-gorulen-heykelleri-ziyaretcilerini-bekliyor
OKUYUCU Demet (2008), Kapadokya Bölgesi Yeraltı Şehirlerinde Bulunan
Şaraphanelerden Birkaç Örnek, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt: 1 Sayı: 1, 140.
Sabah Gazetesi (2013) Gelecek Yeraltında, İstanbul. https://www.sabah.com.tr/aktuel/2013/11/20/gelecek-yer-altinda
TGM -Tanıtma Genel Müdürlüğü (2014), Kapadokya, Kültür ve Turizm Bakanlığı Tanıtma Genel Müdürlüğü, Ankara.