Takvimdeki Edebiyat Günleri
Dünya ile başlayan bilmem kaç gün vardır, bazıları çok yaygın olup bilinenlerdir. Bazıları ise ilk kez duyup garibimize gidenlerdir. Ama bir de edebiyatla ilgili günler vardır ki… İşte beni ilgilendirenler onlardır.
Şimdi takvimin yapraklarında o günleri ele alalım:
14 Şubat/Dünya Öykü Günü: 14 Şubat, Sevgililer Günü olmasıyla meşhurdur ama bence Dünya Öykü Günü daha anlamlı. Ayrıca Dünya Öykü Günü Türkiye’den çıkıp edebiyat dünyasına kazandırdığımız bir gündür. Her şey Özcan Karabulut ve arkadaşlarının 90’lı yıllarda, Ankara’da düzenlenen öykü günleriyle başlamış. Sene 2002’ye gelince yepyeni bir gün doğmuş. 2003 yılında ise 69. Uluslararası PEN Kongresi’nde onay almış ve 2005 yılında ise UNESCO Kongresi tarafında Dünya Öykü Günü olarak kabul edilmiş. Günün bu tarihi seçme nedeni ise ‘öykü bizim sevgilimiz’ görüşü olduğunu okumuştum.
21 Mart/Dünya Şiir Günü: Aslında bugünün doğuşuna da Türkiye’nin katkısı olmuş. Dünya Şiir Günü önerisini 1997’de PEN Türkiye Merkezi, ardından da bu öneriyi Şair Tarık Günersel yapmış. Bunun özerine 1999 yılında Uluslararası PEN tarafından UNESCO’ya sunulmuş ve UNESCO 21 Mart Dünya Şiir Günü’nü farkındalık oluşturmak ve evrensel, ulusal, bölgesel şiir hareketlerine enerji sağlamak adına ilan etmiş.
8 Eylül/Dünya Okuma Yazma Günü: Kitaplarla ilgili üç farklı güne denk geldim. Tarih sırasına göre 23 Nisan Dünya Kitap Günü, 9 Ağustos Dünya Kitapseverler Günü ve 8 Eylül Dünya Okuma Yazma Günü. Bu üç günün çıkış hikâyesi, düşünceleri farklı olabilir ama amaçlarının benzer noktaları olduğunu düşünüyorum. En azından okuduklarıma göre amaçlarının farkındalık ve teşvik etme gibi nedenlerden çıktığını gösteriyor. Bu yüzden içlerinden birini, kitapla ilgili son günü seçtim. 26 Ekim 1966 yılında, UNESCO tarafında ilan edilmiş 1967 yılında kutlanmaya başlanmış. Bu güzel günün amaçları arasında okuma-yazma bilmeme sorununu ele almak, diğer kitap günlerde olduğu gibi farkındalık oluşturmak, okuryazarlığı bir insan hakkı olarak teşvik etmek varmış.
30 Eylül/Dünya Çeviri Günü: Edebiyat günleri arasında en önemli gün olabilir. Sonuçta çeviri olmasaydı dünya edebiyatın eserlerinden haberimiz olmazdı ya da efsane yazarımız Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Maddona’sını bizim dışımızda kimse okuyamazdı. Doğrusu öyle olsaydı yazık olurdu. Çevirinin bu kadar önemli bir yeri varken amaçlarının arasında kültürler arası alışverişi teşvik etmek, mesleki zorlukları gündeme getirmek gibi durumlar varmış. Tarihin 30 Eylül olmasında ise Aziz Jerome’nin katkısı olmuş. Çevirmelerin azizi olarak görülür, çünkü kendisi İncil’i Yunanca el yazmalarından Latinceye çevirmiş, ölüm tarihi ise Dünya Çeviri Günü’ne ilham olmuş. (30 Eylül 420)
1 Kasım/Dünya Yazarlar Günü: Gelelim son günümüze. Dünya Yazarlar Günü ABD’de çıkmış. İlk zamanlar Ulusal Yazarlar Günü’ymüş, zamanla uluslararası bir nitelik kazanmış. Amaçları ise yazarın emeğini taktir etmek, yeni yazarları teşvik etmek gibi nedenler bulunuyormuş.