Tarihten bir sayfa
TUĞRUL BEY
Mehmet Tuğrul Bey 993 yılında doğdu.
Selçuk Bey'in torunu, Mikail Bey'in oğludur.
Selçuk Bey, Türklerin devleti olsun istiyordu. .
Mikail Bey bir akın sırasında ölünce, Tuğrul'u ve kardeşi Çağrı'yı dedeleri Selçuk Bey korumaya aldı, eğitti, yetiştirdi.
Boyları, oymakları birleştirmeye ömrü yetmedi.
Tuğrul Bey dedesinin yolundan yürüdü.
1025 yılında Maveraünnehir'i geçen Gazne Hükümdarı Sultan Mesud Selçukluların başbuğu , Tuğrul Bey'in amcası Arslan Yabgu'yu tutukladı.
Bu olay üzerine Türkmen boylarının bir bölümü Gaznelilere bağlandı. Bir bölümü de Tuğrul Bey ile Çağrı Bey'in yanına geldi.
Bu ayrılıklar, birleşmeler Selçuklu tarihinde önemlidir.
Bu andan başlayarak iki kardeş ve amcaları Musa Yabgu, Türkmenlerin önde gelen üç başbuğu oldular.
Selçuklular Horasan'a yerleştikten sonra birçok Türkmen oymağı Tuğrul ve Çağrı Bey'in buyruğu altına girdiler.
Türkmen boyları, topraklarının kendilerine yetmemesi üzerine Gazne Devleti'nin egemenliğinde olan topraklara saldırmağa başladılar. Sultan Mesut'tan toprak istediler.
Tuğrul Bey ile Çağrı Bey, Horasan bölgesi kentlerine girdiler. Böylece Rey ele geçirildi. Gittikçe güçlendiler. Sultan Mesud'un gönderdiği orduyu 1038 yılında Serahs'ta yendiler. Bu utku üzerine Selçuklular Tuğrul Bey'i başbuğ seçtiler. İlk hutbe Nişabur kentinde Tuğrul Bey adına okundu.
Selçuklu tarihinde dönüm noktası olan yer Dandanakan...13 Mayıs 1040 günü Gazneli ordusunu yenen Selçuklular'ın önü açılmış oldu. Artık İran tümüyle Selçuklu egemenliğine girmişti.
Tuğrul Bey tahta çıktı.
Abasi Halifesine, komşu beyliklere, emirliklere Selçuklu Devleti'nin kurulduğu bildirildi.
Tuğrul Bey,ülkesini ailesinin erkekleri arasında paylaştırdı.
Kardeşi Çağrı Bey'e, payitahtı Merv olmak üzere Horasan'ı bağışladı.
Tuğrul Bey devlet düzenini kurduktan sonra ordularını şiilerin ve hristiyanların üzerine gönderdi. Batıya akınlar düzenleyen Selçuklu ordularının başında üç büyük subaşı-başbuğ-kumandan bulunuyordu:
- Çağrı Bey,
- İbrahim İnal,
- Kutalmış. ( Amcasının oğlu ).
Selçuklu orduları yıldırım gibi ilerleyerek , kısa sürede İran'ı, Kirman, Harzem, Azerbaycan'ı, Irak-ı Arab'ı, Irak-ı Acem'i Türk egemenliğine kazandırdılar. Kafkasya'yı aldıktan sonra Trabzon'a kadar genişlettiler ülke topraklarını. Doğu Anadolu Bölgesi de artık Türk egemenliğine girmişti.
Selçuklu Devleti'nin paytahtı Nişabur'dan, günümüzdeki Tahran yakınında bulunan Rey kentine 1043'te taşındı.
Abbasi halifesi Kaimbiemrillah şiilerden şikayetçiydi. Çünkü onlar Bağdat ve yöresinde etkin idiler.
Tuğrul Bey Mekke, Medine yollarını düzelteceğini ileri sürerek güven kazanmağa çalıştı.Abbasi yönetimi üzerinde nüfuzunu arttırmak istiyordu.
Halife Tuğrul Bey'den yardım istedi. 1055 yılında Bağdat'a giren Tuğrul Bey büyük törenlerle, sevgi gösterileriyle karşılandı, alkışlandı.
Halife, hutbeyi Tuğrul Bey adına okuttu.
Böylece halife bütün devlet işlerini Tuğrul Bey'e devretmiş oluyordu. Kendisi o tarihten sonra sadece bir din işlerine bakan bir adam olarak kaldı.Yıl 1055 idi.
Fakat, güllük gülistan değildi ortam. Ortalık kaynıyordu. İbrahim İnal sultan olmak için ayaklandı. Devlet yıkılabilirdi. Tuğrul Bey Bağdat'tan ayrıldı, süratle İran'a geçti, kardeşinin ordusunu yendi ve kendisini 1059 yılında öldürttü.
Kardeşlerin birbirine düşmesi daima fırsat kollayanların işini kolaşlaştırır. Bu karışıklıktan yararlanan Arslan Besasiri kimi Arap şeyhleriyle birleşerek Bağdat'ı Türklerden geri aldı.
Tuğrul Bey ikinci kez Bağdat'a girerek Halife'yi kurtardı.
Bunun üzerine Halife O'na '' Şarkın ve Garb'ın Hükümdarı '', '' Dinin Direği '' unvanlarını verdi.
Halife, kızını da Tuğrul Bey'le evlendirerek O'nu damadı yaptı. Dicle Irmağı ortasındaki bir adada görkemli bir saray yaptırarak, hediye etti.
Tuğrul Bey daima halk toplulukları içinde olmaktan tad alır, asla büyüklük taslamaz, engin gönülllü bir yönetici , bir yüce başbuğ olarak gönüllerde yer aldı.
Yaşı yetmişe gelen yüce Başbuğ Tuğrul Bey bir süre sonra Rey'e döndü ve sayrı düşerek 1063 yılında öldü.
Tuğrul Bey'in oğlu yoktu. Yerine yeğeni Davut'un oğlu Süleyman geçmiştir.
---------------------
25 Ağustos 26, Ürgüp