Emekli eğitimci, araştırmacı, gazeteci ve yazar Oğuz Özdem, Nevşehir’in geçmişine ışık tutan dikkat çekici bir yazı kaleme aldı.
Oğuz Özdem Yazdı: Arşivlerden Çıkan Nevşehir Gerçekleri
Özdem, 1953 yılında Nevşehir henüz il olmadan önce Feridun Fazıl Tülbentçi tarafından yazılan bir metinden derlediği notları kamuoyu ile paylaştı. O dönem Nevşehir, Niğde’nin bir ilçesi konumunda bulunuyordu ve Tülbentçi’nin aktardıkları arasında bugün dahi ilgi çeken önemli anekdotlar yer alıyor.
BİR ZAMANLAR NEVŞEHİR: TARİHİN TOZLU SAYFALARINDAN DİKKAT ÇEKİCİ TESPİTLER
Tülbentçi’nin yazısında Nevşehir ve çevresine dair bazı değerlendirmeler şu şekilde yer alıyor:
Nar Bölgesi Tarihi Kalıntılar Açısından En Zengin Yerlerden
Yazıda, her ne kadar şehir merkezinde çok eski dönemlere ait eserlerin bulunmadığı ifade edilse de çevrede geçmişten izler taşıyan kalıntılara rastlandığı belirtilmektedir. Özellikle Nevşehir’in 3 kilometre kuzeyinde bulunan Nar bölgesi, bu bakımdan oldukça zengin olarak tanımlanır.
Kadim Nissa Şehri Üzerine Tartışmalar
Ünlü gezgin ve araştırmacı Charles Texier, kadim Nissa şehrinin Nevşehir’de mi yoksa Nar’da mı yer aldığı konusunda kesin bir belirleme yapmanın zor olduğunu aktarır. Aynı kaynağa göre 12. yüzyılın sonlarına doğru Nissa halkının bölgeden ayrılarak başka bir yere göç ettiği, bu göç edilen yerin ise Muşkara olduğu düşünülmektedir.
1922 Sıhhiye Vekaleti Belgesi: Muşkara 300 Haneli Bir Köy
1922 yılında yayımlanan “Niğde Sancağı Broşürü”nde, “Nevşehir kasabası, Ürgüp kazasının Uçhisar nahiyesine bağlı Muşkara adlı 300 haneli bir köydür” ifadeleri yer alır.
Damat İbrahim Paşa Üzerine İlginç Bir Not
Tülbentçi’nin metninde Damat İbrahim Paşa’dan “Damar” olarak bahsedildiği görülür. Paşa’nın inşa ettirdiği ifade edilen ve İstanbul’daki Sultan Selim Camii’ni andırdığı belirtilen caminin hangisi olduğuna dair metinde bir açıklık bulunmamaktadır.
Moltke’nin 1838 Ziyareti ve Karacehennem İbrahim Ağa
Metinde, Prusya Mareşali Helmuth von Moltke’nin 1838’de Nevşehir’e geldiği ve kasabanın mütesellimi olarak bilinen Karacehennem İbrahim Ağa ile görüştüğü kaydedilmektedir. İbrahim Ağa’nın Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması sürecinde topçu yüzbaşı olarak etkin görev aldığı ifade edilmektedir.
Ticarette Canlı Bir Merkezdi
Yazıda dikkat çeken bir diğer bölüm ise Haydarpaşa–Ankara tren hattı yapılmadan önce Nevşehir’in Anadolu’nun en faal ticaret merkezlerinden biri olduğuna dair ifadedir.
Meşhur Ürünler: Patates, Pekmez ve Üzüm Turşusu
Nevşehir’in patatesi, pekmezi ve turşusunun bir zamanlar çok meşhur olduğu fakat bu değerlerin yeterince sahiplenilmediği belirtilir. Özellikle toprak küplerde saklanan üzüm turşusunun, kış gecesi toplantılarında çokça tüketildiği ve bağlarda çalışan işçilerin sıcak havalarda susuzluğunu gideren en önemli içecek olduğu aktarılır.
Kurşunlu Camii’nin Mimari Özelliği
Kurşunlu Camii’nin İstanbul’daki selatin camilerinin küçük bir benzeri olduğu vurgulanır.
Dönemin Siyasi Partileri
Nevşehir’de o dönem teşkilatı bulunan partilerin yöneticileri de metinde yer alır:
-
Demokrat Parti Başkanı: Tüccar, eski öğretmen Hamdi Gülalioğlu
-
Cumhuriyet Halk Partisi Başkanı: Avukat Tarık Yasa
-
Millet Partisi Başkanı: Emekli subay Kamil Bektik
F.F.Tülbentçi: gazeteci, yazar şair Ulus, Vatan, Cumhuriyet ve Hürriyet gazetelerinde yazdı.
Selatin: Osmanlıda padişahların, eşlerinin yaptırdığı büyük ve gösterişli camiler
Kaynak: Oğuz Özdem