Nevşehir’in Ürgüp ilçesine bağlı Başdere’nin Kayseri’nin İncesu ilçesine bağlanacağı yönündeki iddialar, Nevşehir'de gündem oldu. Son günlerde kamuoyunda konuşulmaya başlanan iddialara Nevşehir ve Ürgüplü vatandaşlardan tepki gelirken, Başdere Muhtarı Bünyamin Uluçay, “Ürgüp’ten kopmak istemiyoruz” mesajı verdi.
Başdere’nin İncesu’ya Bağlanması İddiasına Nevşehir’den Tek Ses:“ Başdere'miz Ürgüp’ün Bir Parçasıdır ve Öyle Kalmalı”
Nevşehirli Vatandaşlardan Başdere Tepkisi: “Bu İddia Yersiz ve Anlamsız”
Nevşehir’in Ürgüp ilçesine bağlı Başdere’nin Kayseri’nin İncesu ilçesine bağlanacağı yönündeki iddialar, Nevşehirli vatandaşların da tepkisini çekti. Vatandaşlar, Başdere’nin yarım asrı aşkın süredir Ürgüp’ün bir parçası olduğunu belirterek, iddiaları yersiz ve anlamsız bulduklarını ifade etti.
Başdere’nin İncesu’ya bağlanması yönündeki iddiaların gündeme gelmesinin dahi Nevşehir ile Kayseri arasındaki komşuluk ilişkilerine zarar verebileceğini dile getiren vatandaşlar, iki kent arasındaki dostluk ve kardeşlik bağlarının bu tür tartışmalarla zedelenmemesi gerektiğini söyledi.
“Başdere, Ürgüp’ün bir parçasıdır”
Vatandaşlar, Başdere’nin geçmişten bugüne Ürgüp ile sosyal, kültürel ve idari açıdan güçlü bağları bulunduğuna dikkat çekerek, “Yarım asrı aşkın süredir Başdere, Ürgüp’ün bir parçasıdır. Böyle de kalmaya devam etmelidir.” görüşünü dile getirdi.
Başdere’nin İncesu’ya coğrafi olarak yakın olmasının idari bağlılık açısından tek başına gerekçe olamayacağını belirten vatandaşlar, bu yaklaşımın farklı örnekleri de beraberinde getirebileceğini ifade etti.
“O zaman Soğanlı da Nevşehir’e bağlansın!”
Vatandaşlardan bazıları, konuya dikkat çekmek amacıyla Soğanlı örneğini verdi.
“Başdere’nin İncesu’ya yakınlığı gerekçe gösterilecekse, Soğanlı da Nevşehir’e daha yakın. O zaman Soğanlı da Nevşehir’e bağlansın. Böyle bir şey düşünmek bile yersiz.” diyen vatandaşlar, idari sınırların yalnızca mesafe üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
“Komşuluk ilişkilerimize zarar vermesin”
Nevşehirli vatandaşlar, Başdere üzerinden başlayan tartışmanın Nevşehir-Kayseri ilişkilerine zarar vermemesi gerektiğinin altını çizerek, iki komşu ilin yıllardır süregelen dostluk ve dayanışma içerisinde olduğunu hatırlattı.
Vatandaşlar, “Başdere Ürgüp’ün parçasıdır. Bu şekilde kalmalıdır. Bu iddianın konuşulması bile yersiz ve anlamsızdır. Nevşehir ile Kayseri arasında yıllardır süren komşuluk ilişkilerinin zarar görmesini istemiyoruz.” ifadelerini kullandı.
Uluçay, “Ürgüp’ten kopmak istemiyoruz”
Başdere’nin Ürgüp’ten ayrılmasını asla istemediklerini vurgulayan Uluçay, “Ürgüp’ün bir parçası olarak memnunuz. Ürgüp’ten kopmak istemiyoruz.” dedi.
FİB Haber Merkezi olarak telefonla görüştüğümüz Başdere Muhtarı Bünyamin Uluçay, Başdere’nin uzun yıllardır Ürgüp ile bütünleşmiş bir yerleşim olduğunu belirterek, köyün yeniden belediye statüsüne kavuşması için mücadele verdiklerini ve Ürgüp'ün bir parçası olmaktan memnun olduklarını ifade etti.
Başdere’de vatandaşların temel beklentisinin, yaşadıkları yerleşimin Ürgüp ile olan bağının korunması ve belde statüsüyle birlikte hizmet imkanlarının artırılması olduğu ifade ediliyor.
“Süreç bitmiş değil, yargı sonucunu bekliyoruz”
Başdere’nin idari statüsü ve hangi ilçeye bağlı kalacağı konusunda yaşanan süreç, bölge halkının da yakından takip ettiği konuların başında geliyor. Başdere Muhtarı Bünyamin Uluçay, konunun yargıya taşındığını ve itiraz sürecinin devam ettiğini belirterek, sonuçtan umutlu olduklarını söyledi.
Uluçay, “Biz Başdere olarak tarımda bölgenin Akdeniziyiz. Geniş, verimli toprak ve arazilerimiz var. Bunun yanında keşfedilmeyi bekleyen Başdere Kanyonu’muz da jeolojik yapısıyla görenleri hayran bırakıyor. Eğitimli insanlarıyla Başdere’miz her yönüyle belde olmayı hak ediyor.” dedi.
Başdere’nin yeniden belde statüsüne kavuşması halinde özellikle altyapı hizmetleri bakımından önemli kazanımlar elde edeceğini ifade eden Uluçay, şöyle konuştu: “Mustafapaşa’nın beldelik statüsüyle kazandığı hakları biz de Başdere’miz için istiyoruz. Bizim derdimiz tekrar hak ettiğimiz belde statüsünü bir an önce kazanarak, hak ettiği doğalgaz başta olmak üzere diğer tüm altyapı ve üstyapı hizmetlerini kazandırmak. Bunun yolu da belediye olmaktan geçiyor. Ayrıca, Başdere’nin belde statüsünü yeniden kazanması, coğrafi konumu itibarıyla çevresinde bulunan 9 köy açısından da büyük önem taşıyor. Bu köylerin yangın, afet, ulaşım, taşımacılık ve özellikle kış aylarında yolların açılması gibi hizmet yükünün en az yüzde 50’sinin, Başdere’nin belediye imkanları sayesinde İl Özel İdaresi’nin üzerinden alınacağı da göz ardı edilmemeli.”
Başdere’nin idari yapısıyla ilgili sürecin yargıya taşındığını belirten Uluçay, mahkeme sürecinin tamamlanmasını beklediklerini söyledi.
Muhtar Bünyamin Uluçay siyasi temsilcilerin konuya gösterdiği ilgiden memnun olduklarını belirterek, “Konu yargıda ve süreç bitmiş değil. Sonuca itiraz ettik. Adli tatil nedeniyle beklemek zorundayız. Konuyla Ürgüp ilçe başkanımız Uğur Cankurt, il başkanımız Muhammed Feyzi Aygün ve Nevşehir Milletvekillerimiz bizzat ilgileniyor. Siyasi desteğimiz var. İnşallah hukuk mücadelemizi de kazanacağız. Ve Beldelik statüsünü yeniden kazanacağız” ifadelerini kullandı.
Başdere’de gözler şimdi yargı sürecinden çıkacak karara çevrilirken, bölge halkı hem Ürgüp ile olan idari bağının korunmasını hem de yeniden hak ettiği belediye statüsüne kavuşarak altyapı ve üstyapı hizmetlerinin güçlendirilmesini istiyor.
Başkan Bul: “Başdere İncesu’ya Bağlanmamalı”
Ürgüp Belediye Başkanı Ali Ertuğrul Bul da, Başdere'nin İncesu'ya bağlanması iddialarına ilişkin dikkat çeken bir açıklama yaptı.
Başdere’nin İncesu’ya bağlanmaması gerektiğini ifade eden Başkan Bul, Nevşehir’in il olarak kendi sınırlarına ve değerlerine sahip çıkması gerektiğini vurguladı.
Ürgüp Belediye Başkanı Ali Ertuğrul Bul, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, bazı şehir ve ilçelerin kendi içerisinde siyasi ve ekonomik tartışmalar yaşasa da dışarıya karşı birlik içerisinde hareket ettiğini belirterek, Gaziantep'i örnek gösterdi.
Başkan Bul, Başdere’nin İncesu’ya bağlanma ihtimaline ilişkin bir haber gördüğünü ve bu durumun kendisini üzdüğünü belirterek şöyle konuştu:
“Bazı şehirler, ilçeler kendi içlerinde siyasi, ekonomik tartışmaları olsa da dışarıya karşı hep bir arada dururlar. Bunu hep gıpta ile izlerim. Örneğin Gaziantep gibi.”
Başdere’nin durumuna dikkat çeken Bul, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bugün lokal bir ajansta Ürgüp’ün Başdere Beldesinin İncesu’ya bağlanma ihtimaline ilişkin bir haber gördüm. Üzüldüm. Başdere, Kayseri Büyükşehir Belediyesine bağlı bir mahalle olup, belki de en çok arzu ettikleri doğalgaza kavuşma özleminde olabilir.”
“Başdere de belediye oldu ama kimse destek olmuyor”
Başdere’nin Mustafapaşa ile benzer hukuki gerekçelerle yeniden belediye statüsüne kavuştuğunu belirten Başkan Bul, iki yerleşim arasında imkanlar açısından farklılık bulunduğunu ifade etti.
Bul, “Bildiğim kadarı ile Başdere, Mustafapaşa ile aynı hukuki nedenler ile tekrar Belediye oldu. Ama Başdere’de bir üniversite, turizm, büyük oteller olmadığı için Mustafapaşa’nın Belediye olma serüvenini yaşayamıyor. Kimse destek olmuyor.” dedi.
Başdere’nin ihtiyaç duyduğu hizmetlere kavuşamaması halinde nüfus kaybının yaşanabileceğine dikkat çeken Bul, özellikle doğalgaz konusunun önemine vurgu yaptı.
“Olmayınca en başta doğalgaz gelmeyecek. O zaman nüfus eriyecek ve haklı olarak başka çareler aranacak.”
“Nevşehir olarak sınırlarımıza sahip çıkalım”
Başkan Bul, Başdere meselesinin yalnızca bir beldenin idari bağlılığı olarak görülmemesi gerektiğini belirterek, Nevşehir’in bütün kurumlarıyla Başdere’nin sorunlarına sahip çıkması gerektiğini söyledi.
Bul, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“İl olarak, siyasetçiler olarak, bürokratlar olarak Nevşehir ilimizin sınırlarına sahip çıkıp sorunlarını bizler çözsek ve giderek küçülmesek. Yarın başka belde ve köyler de başka illere bağlanmak istemeyecekler mi?”
“Nevşehir küçük olabilir ama güçlüdür”
Nevşehir’in nüfus ve yüzölçümü bakımından küçük bir il olabileceğini ancak birlik içerisinde hareket edildiğinde güçlü olduğunu ifade eden Bul, Başdere’nin belediye statüsünün korunması gerektiğini belirtti.
“Nevşehir küçük olabilir ama güçlüdür. Sahip çıkalım sınırlarımıza, sorunlarımıza. Belde Belediyesi olarak kalsın. Herkes, en çok da biz Ürgüplüler, Ürgüp Belediyesi olarak sorunlarının çözümünde destek olmaya söz veriyoruz.”
“Bunca senelik Başdere/Ürgüp, Başdere/İncesu olur mu?”
Başkan Bul, açıklamasının sonunda Başdere’nin yıllardır Ürgüp ile olan bağının önemine dikkat çekerek, idari değişikliğin bölge halkı açısından kolay kabul edilemeyeceğini vurguladı.
Bul, “Bunca senelik; Başdere/Ürgüp, Başdere/İncesu olur mu? 50 yaşında isim değiştirmek gibi. Olmaz.” ifadelerini kullandı.
Başdere’nin idari geçmişi dikkat çekiyor
Başdere’nin geçmişi, bölgedeki idari değişimlerin de izlerini taşıyor.
Osmanlı dönemine ait kayıtlarda Başköy’ün 1530 yılında Ürgüp kazasına bağlı olduğu belirtiliyor. Yerleşim, sonraki dönemlerde yaşanan idari değişikliklerle farklı kazalara bağlandı.
Başdere, bir dönem Kayseri’nin İncesu kazasına bağlıyken, 1971 yılında gerçekleştirilen halk oylamasının ardından Ürgüp’e geçiş süreci başladı. 29 Şubat 1972’de ise “Başdere” adıyla belde belediyesine dönüştü.
Başdere’nin belediye statüsü, nüfusunun 2 bin kişinin altına düşmesi gerekçesiyle 2013 yılında sona erdi. Daha sonra 2012 yılı nüfusu esas alınarak açılan davada nüfusun 2 binin üzerinde olduğunun tespit edildiği ve belde statüsünün 2024 yılında yeniden gündeme geldiği ifade ediliyor.
Başdere halkı ise bugün yeniden belediye statüsünün kalıcı biçimde kazanılması ve bölgenin ihtiyaç duyduğu hizmetlere daha güçlü şekilde ulaşabilmesi için hukuk mücadelesini sürdürüyor.
Başdere sadece idari geçmişiyle değil, doğal güzellikleriyle de dikkat çekiyor
Ürgüp’e yaklaşık 20 kilometre, Nevşehir’e ise yaklaşık 40 kilometre mesafede bulunan Başdere; tarım, hayvancılık, doğal güzellikleri ve tarihi mirasıyla dikkat çekiyor.
Yaklaşık 1.535 metre rakımlı bir plato üzerinde kurulan yerleşimin güneybatısında Nevşehir’in önemli yükseltilerinden Hodul Dağı bulunuyor.
Başdere’nin tarımsal üretiminde özellikle nohut, fasulye ve karpuz öne çıkarken, sulama kooperatifi aracılığıyla açılan kuyular sayesinde sulu tarım alanlarının da genişlediği belirtiliyor.
Başdere Kanyonu keşfedilmeyi bekliyor
Başdere’nin doğal değerleri arasında yer alan Başdere Kanyonu, jeolojik yapısı ve doğal görünümüyle bölgenin keşfedilmeyi bekleyen noktalarından biri olarak gösteriliyor.
Kanyonun yanı sıra yerleşimde tarihi kaya yapıları ve kültürel miras niteliğindeki eserler de bulunuyor.
200 yıllık Kaya Camii dikkat çekiyor
Başdere’de bulunan Kaya Camii, doğal kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş tarihi yapısıyla dikkat çekiyor. Kapadokya’nın kaya oyma mimarisinin örneklerinden biri olarak gösterilen caminin geçmişinin yaklaşık 200 yılı aşkın bir süreye uzandığı belirtiliyor.
Kaya oyma yapı, Başdere’nin tarihi ve kültürel mirasının önemli unsurlarından biri olarak öne çıkıyor.
Şeyh Turhasan Veli Türbesi de bölgenin önemli değerlerinden
Başdere’nin tarihi ve manevi mirası açısından öne çıkan bir diğer değer ise Şeyh Turhasan Veli Türbesi.
Başdere’den İncesu yönüne uzanan bölgede, Tekke Dağı olarak bilinen alanda bulunan türbe, her yıl haziran ayında düzenlenen anma programlarıyla ziyaret ediliyor.
Bölgede Şeyh Turhasan Veli’nin Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecindeki rolüne ilişkin çeşitli tarihi anlatılar bulunuyor. Türbe çevresindeki geleneksel anma etkinliklerinde vatandaşlara etli pilav ikramı da yapılıyor.
Başdere Tarihçesi
Başdere Beldesi; Nevşehir iline 40 km, Ürgüp ilçesine 20 km uzaklıktadır. Beldenin doğusunda İncesu ilçesi, batısında Akçaören köyü, güneyinde Yeşilhisar'a bağlı Gülbayır mahallesi, kuzeyinde ise Akköy ve Demirtaş köyü bulunmaktadır. Yerleşim, daha önceleri Başköy adıyla bir köy iken, 29 Şubat 1972'de "Başdere" adıyla belde belediyesine dönüştü. Kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi.
Osmanlı dönemine ait kayıtlara göre Başköy; 1530 yılında Ürgüp kazasına bağlıydı. Sonraki dönemde Başköy, Osmanlı Devleti'nde meydana gelen idari değişikliklere bağlı olarak Ürgüp, İncesu ve Niğde kazalarına bağlandı. Başköy, 1972 yılına kadar Kayseri ilinin İncesu ilçesine bağlı bir köydü. Yerleşim, 29 Şubat 1972'de "Başdere" adıyla belde belediyesine dönüşürken Nevşehir ilinin yeni ilçe statüsü alan Ürgüp ilçesine bağlandı. Kasabanın belediye statüsü, nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında sona erdi. 2012 nüfusu esas alınarak mahkemede açılan davada Başdere nüfusunun 2000'in üzerinde olduğunun tespit edilmesi üzerine belde statüsü 2024 yılında geri verildi.
1971 yılına kadar Kayseri'nin İncesu kazasına bağlı iken Başköy ismi ile anılmakta idi. 1971'de halk oylaması sonucu Ürgüp'e geçilerek 1972 yılında kasaba olarak Başdere ismini almıştır. Kasaba iken ilk belediye başkanı rahmetli İzzet Atay dır.
Başköy iken Eyüplü ve Sultanım olarak iki mahalleden ibaretti. Kasaba olunca mahalle sayısı Sultanım, Eyüplü, Orta ve Yeni Mahalle olarak 4 mahalleye ayrılmıştır.
Eyüplü ve Sultanım mahalleleri eski yerleşim olduğundan şu anda ikamet eden sayısı oldukça azdır. Yeni ve Orta Mahallelerin yerleşim alanı, imar durumu ve altyapısı daha düzgün olduğundan nüfus yoğunluğu bu iki mahallede toplanmaktadır.
Köyün rakımı yüksek olduğundan kışları çevreye göre oldukça sert geçmesine rağmen yazın yayla havası hakimdir. Köyün iklimine bağlı olarak geçimini tarım ve hayvancılıktan karşılamaktadır. Köyde bulunan sulama kooperatifi vasıtasıyla açılan kuyular sayesinde sulu tarım alanları gittikçe genişlemektedir. Özellikle nohut, fasulye ve karpuzu meşhurdur. Turizmden hemen hemen hiç pay alamayan köy halkı arazinin de dar ve dağlık olmasından dolayı maddi olarak sıkıntı çekmekte olup işsiz genç nüfusu fazladır.
Köyde kadastro çalışmaları tamamlanmış olup tapusuz arazi kalmamıştır.
Köyde eğitim Başdere İlköğretim Okulu'nda yapılmakta olup okulumuza Akçaviran, İltaş ve Demirtaş köylerinin öğrencileri de taşınmaktadır. Kasabada eğitim durumu oldukça yüksek olup okuma yazma bilmeyen hemen hemen yok denecek kadar azdır. Köyde sağlık Ocağı, Sulama Kooperatifi ve bir adet İlk ve orta Okulu, Halk Kütüphanesi bulunmaktadır.
Köye ilk yerleşim 1300 yılında olmuş
Köyde Türkler öncesi yerleşme Asurlara kadar uzanmaktadır. Kasabada Sultanımönü civarında Romalılara Ait yerleşmelere rastlanır. Eskibaşköy ,Hodul dağı ve derecik mevkinde Rumlardan kalma yerleşme ve kilise Kalıntıları vardır. Köyde Sultanımönü civarında Romalılara Ait yerleşmelere rastlanır.
Köye ilk yerleşme tarihi hakkında kesin bilgiler bulunmamakla birlikte, Şeyh Turhasan Veli Tekkesi ve Selçukluların Orta Asya’dan gelen Türkleri Anadolu’ya yerleştirme politikasına dikkat edecek olursak ilk yerleşme tarihi 1300’lü yıllara dayanmaktadır. Köy halkının horasanda geldiği anlatılır. Ayrıca Köyün doğusundaki Sultanım önü mevkiinde Anadolu Selçuklu döneminde büyük bir yerleşme bulunmaktadır. Yerleşmenin sultan Alaettin Keykubat eşi tarafından kurulduğu anlatılır. Bu yerleşme toprak kayması sonucunda kaybolmuştur. Caminin taşları toprak altından çıkarılıp sultanım mahallesindeki caminin yapımında kullanılmıştır.
Küçük köylerin birleşmesiyle kurulmuş
Geçmiş yılarda Başköy Kasabası 17.yy da derbent savunması amacıyla küçük köylerin birleştirilmesi sonucu kurulmuştur. Kasaba 1972 yılında Kayseri’den ayrılıp Nevşehir’e bağlanmıştır.
Köyün yüzölçümü 50.650.000 metrekaredir. Köyün doğusunda İncesu ilçesi, Batısında Akçaören köyü, Güneyinde Kesteliç köyü, Kuzeyinde Akköy ve Demirtaş köyleri vardır.
Köy yüksekliği bin 535 metre olan bir plato üzerinde kurulmuştur. Nevşehir’in en yüksek dağı olan Hodul dağı kasabanın güney batısındadır.
Başdere'de Tarihi Kaya Camii...
Başdere Kaya Camii, tamamen doğal kayaların oyulmasıyla yapılmış eşsiz ve saklı bir tarihi ibadethanedir. Beton veya tuğla kullanılmadan, 18. veya 19. yüzyıl başlarında (yaklaşık 200-300 yıllık geçmişiyle) inşa edilen bu yapı, Kapadokya’nın kaya oyma mimarisinin dikkat çekici örneklerinden biridir.
Ürgüp’ün Başdere Köyü’nde, tam 222 yıldır bir kayanın kalbinde sessizce nefes alan bir tarihi mabed. Dışarıdaki sıcaklığı ve gürültüyü o yeşil kapının ardında bırakıp, bambaşka bir zamana adım atmak
Kısacası Başdere her yönüyle Nevşehir'de Ürgüp ilçemizin cennet köşelerinden bir diyar...
ŞEN OLASIN ÜRGÜP ŞEN KALASIN BAŞDERE...
Kapadokya’nın bu saklı cevherini mutlaka sizde görmelisiniz.
İşte Nevşehir'de Ürgüp'ün çok şirin yayla köyü; Başdere (Başköy)
Video; Mehmet İkbal Şahin - Fatih Uluçay
