Çanakkale Gazisi Üsteğmen Abdullah Kuşçu ile Atatürk’ün fotoğrafçısı Cemal Işıksel’i bir araya getiren 1952 tarihli fotoğraflar, yıllar sonra ilk kez yayımlanarak Nevşehir tarihine ışık tuttu.
Ankara’da yaşayan Nevşehirli Salim Koşar, kendi arşivinden paylaştığı tarihi fotoğraflarla geçmişe ışık tuttu. Koşar, Çanakkale Gazisi dedesi Üsteğmen Abdullah Kuşçu ile ilgili iki önemli fotoğrafı paylaşarak, fotoğrafların Atatürk’ün fotoğrafçısı olarak bilinen Nevşehirli Cemal Işıksel tarafından çekildiğini belirtti.
Koşar, fotoğraflarla ilgili şu notu paylaştı:
“Çanakkale Gazisi dedem Üsteğmen Abdullah Kuşçu misafirleri ile birlikte. Fotoğraflar, dedemin yeğeni aynı zamanda Atatürk’ün fotoğrafçısı Cemal Işıksel tarafından çekilmiştir. Yıl 1952, yer Nevşehir Nar Kasabası.”
Bir diğer fotoğraf için ise şu ifadeleri kullandı:
“Hicaz’da savaştıktan sonra Çanakkale’de gazi olan dedem Üsteğmen Abdullah Kuşçu, yeğeni aynı zamanda Atatürk’ün fotoğrafçısı Cemal Işıksel ile birlikte. Yıl 1952, yer Nevşehir Nar Kasabası.”
Paylaşılan bu fotoğraflar, hem Nevşehir’in yerel tarihine hem de Cumhuriyet döneminin önemli isimlerinden Cemal Işıksel’in arşivine dair değerli bir belge niteliği taşıyor.
Değerli hemşehrimiz Salim Koşar'a Nevşehir tarihine bıraktığı bu değerli vesikalar için teşekkür ediyoruz.
Nevşehirli Cemal Işıksel Kimdir?
Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk foto muhabirlerinden biri olarak kabul edilen Cemal Işıksel, Türk basın ve fotoğrafçılık tarihinin en önemli isimleri arasında yer alıyor.
1905 yılında İstanbul’un Vefa semtinde dünyaya gelen Işıksel’in babası, Nevşehirli Beyazıt Medresesi Müderrisi Ord. Prof. Hasan Fehmi Efendi idi. Osmanlı’nın son döneminde görev yapan ve Atatürk’e destek veren önemli din âlimlerinden biri olan Hasan Fehmi Efendi, oğlunun fotoğrafçılığa yönelmesinde de büyük rol oynadı.
Genç yaşta fotoğrafçılığa başlayan Cemal Işıksel, lise yıllarında ilk fotoğraf makinesine sahip oldu ve kısa sürede bu alanda kendini geliştirdi.
Cumhuriyet Tarihinin Görsel Tanığı
1925 yılında Ankara Hukuk Mektebi’nde eğitim görürken Vakit Gazetesi’nde foto muhabiri olarak meslek hayatına başlayan Işıksel, daha sonra Cumhuriyet ve Ulus gazetelerinde görev yaptı.
38 yıllık meslek hayatı boyunca Mustafa Kemal Atatürk’ün tüm yurt içi gezilerini takip ederek Cumhuriyet tarihine ışık tutan binlerce fotoğraf çekti.
Işıksel sadece Atatürk’ü değil;
-
İran Şahı Rıza Pehlevi
-
Afgan Kralı Amanullah Han
-
Irak Kralı Faysal
-
İngiltere Başbakanı Winston Churchill
-
Japonya İmparatoru Prens Hirohito
gibi birçok dünya liderini de fotoğrafladı. Çektiği fotoğraflar Avrupa basınında kapak olurken, ders kitaplarında ve dergilerde de yer aldı.
200 TL Banknottaki Atatürk Fotoğrafı Ona Ait
Cemal Işıksel’in eserleri bugün de kullanılmaya devam ediyor. 2009 yılında tedavüle giren 200 TL banknotun ön yüzünde, Atatürk’ün 1934 yılında Çankaya Köşkü’nde Işıksel tarafından çekilen fotoğrafından oluşturulan portre yer alıyor.
Atatürk Fotoğraflarını Sergiledi Ama Hiç Satmadı
Cumhuriyet’in ilk yıllarına ait en kapsamlı fotoğraf arşivlerinden birini oluşturan Cemal Işıksel, Türkiye’nin dört bir yanında 26 Atatürk Fotoğrafları Sergisi düzenledi.
1969 yılında Ankara Atatürk Bulvarı’ndaki dairesini sürekli sergi alanına dönüştüren Işıksel, sergilerinde hiçbir zaman fotoğraf satmadı ve hiçbir ücret kabul etmedi.
İsmet İnönü, Işıksel’in sergilerinden birini gezdiğinde sergi defterine şu sözleri yazdı:
“Bize bu paha biçilmez fırsatı verdiği için değerli sanatkârımız Cemal Işıksel’e teşekkür ve minnet borçluyuz.”
Cumhuriyet’in Görsel Hafızasını Bıraktı
Cemal Işıksel’in çektiği fotoğraflar, erken Cumhuriyet döneminin şehirleşme, tarım, sanayi ve sosyal yaşamını belgeleyen en önemli görsel kaynaklar arasında kabul ediliyor.
1969 yılında yayımlanan “Gazi Mustafa Kemal Atatürk” adlı fotoğraf albümü, Cumhuriyet tarihine ışık tutan önemli eserlerden biri oldu.
Hayatı boyunca fotoğrafı ticari amaçla kullanmayan usta sanatçı 9 Eylül 1989’da İstanbul’da hayatını kaybetti.
Bugün Işıksel’in fotoğrafları; sergilerde, akademik çalışmalarda, eğitim materyallerinde ve resmi yayınlarda kullanılmaya devam ediyor.
1952 yılında Nevşehir Nar Kasabası’nda çekilen bu fotoğraflar, hem bir Çanakkale gazisinin hatırasını hem de Cumhuriyet tarihinin en önemli fotoğraf ustalarından birinin objektifinden Nevşehir’in geçmişini günümüze taşıyan değerli bir belge olarak görülüyor.
1952 ATATÜRK'ün fotoğrafcısı Cemal Işıksel'in objektifinden Nevşehir Nar kasabası...
Kaynak: Salim Koşar
Kaynak: Doç. Dr. Faruk Güçlü
Hasan Fehmi Efendi’nin duasına Mustafa Kemal Paşa ve beraberindeki heyet iştirak ederken.
Cemal Işıksel’in gazetecilik kariyerindeki ilk fotoğrafı.