Nevşehir ve çevresinde sıkça görülen Anadolu yer sincabı, halk arasındaki adıyla gelengi, bozkır ekosisteminin önemli türleri arasında yer alıyor. Dik duruşları ve meraklı tavırlarıyla dikkat çeken bu sevimli canlılar, son yıllarda artan kentleşme ve besin kaynaklarının azalması nedeniyle tehlike altında bulunuyor.
Anadolu’ya Özgü Bir Tür
Bilimsel adı Spermophilus xanthophrymnus olan Anadolu yer sincabı, Türkiye’ye özgü (endemik) bir kemirgen türü olarak biliniyor. Sincapgiller familyasına ait olan gelengiler, ağaçlarda yaşayan diğer sincap türlerinden farklı olarak toprak altında kazdıkları tünellerde yaşamlarını sürdürüyor.
Bozkırların Vazgeçilmez Parçası
Gelengiler, özellikle İç Anadolu Bölgesi’nde; Nevşehir başta olmak üzere Ankara, Kırıkkale, Konya, Yozgat ve Sivas çevresinde yaygın olarak görülüyor. Bozkır, çayır ve meralarda yaşayan bu tür, genellikle az eğimli düzlükleri ve ekin tarlalarının kenarındaki boş alanları tercih ediyor.
Yaklaşık 20–25 santimetre boyunda, sarımsı kahverengi renkte ve kısa tüylü kuyruğa sahip olan gelengiler, oldukça hızlı ve dikkatli yapılarıyla biliniyor. Tehlike anında dikilerek çevreyi gözlemlemeleri ise en dikkat çekici davranışları arasında yer alıyor.
Beslenme ve Yaşam Döngüsü
Otlar, tohumlar ve böceklerle beslenen gelengiler, yaz aylarında yoğun şekilde beslenerek kış için yağ depoluyor. Kış aylarında ise 5-6 ay süren uzun bir kış uykusuna yatıyorlar.
Yılda bir kez doğum yapan bu tür, genellikle 1 ile 6 arasında yavru dünyaya getiriyor. Koloni halinde yaşamaları, türün sosyal yapısını da ortaya koyuyor.
Tehdit Altındaki Türler Arasında
Uzmanlar, kentleşme, tarım alanlarının genişlemesi ve doğal yaşam alanlarının daralması nedeniyle gelengi popülasyonunda azalma yaşandığına dikkat çekiyor.
Bozkır ekosisteminin dengesinde önemli bir rol oynayan bu türün korunması için doğal yaşam alanlarının muhafaza edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Nevşehir bozkırlarının sevimli ve meraklı sakinleri olan gelengiler, doğanın korunmasının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
