Düşle gerçeğin iç içe geçtiği Kapadokya’nın kalbinin attığı yer olan Nevşehir, Türkiye’nin önde gelen turizm cennetlerinden biridir. Eski dönemlerde “Nyssa”, “Soandos Nisa” ve “Muşkera” adları ile anılan kent, Osmanlı döneminde Farsçadaki yeni anlamına gelen “nev” kelimesinden türetilerek bugünkü adını almıştır.
Kent, Orta Çağ ve Yeni Çağ'da, Seandos; Nissa ve Muşkara adıyla anılıyordu. Anadolu, Büyük Selçuklu Devleti'nin elindeyken eski adı Nissa'nın yerinde Muşkara adında bir köy vardı. Muşkara sağlam yapılı anlamındadır. 18 evlik küçük bir köy olan Muşkara, Ürgüp'e bağlıydı. Tarihçi Charles Texier'e göre; 12. yüzyıl sonlarına doğru, yani Selçuklular zamanında, Nissa şehri halkı yavaş yavaş şehirden ayrılarak, başka bir yere göç etmişlerdir. Çevre ile ilgili bilgi veren tarihçiler, bu yeni göç yerinin Muşkara olduğunu yazarlar. Osmanlılar döneminde ise Muşkara yerine Nevşehir kullanılmaya başlandı. IV. Mehmet'in oğlu Şehzade III. Ahmet'in sır katibi, Muşkaralı İbrahim, Nevşehirli Damat İbrahim Paşa olarak sadrazamlığa getirildiğinde doğduğu kent olan Muşkara'da büyük bayındırlık hareketine girişti. İmaretler, camiler, medreseler, hamam ve çeşmeler yaptırdı. Muşkara adını değiştirerek, kente Yenişehir anlamına gelen Nevşehir adını verdi.
Nevşehir isminin doğuşu...
Nevşehir Belediyesi'nin yayınladığı "Bir şehrin Doğuş Hikayesi Nevşehir-i Dilara, Belgelerle Nevşehir'in Kuruluşu", isimli kitapta, Nevşehir'in adını nasıl aldığı belgeleriyle ortaya çıktı.
Daha önce Muşkara iken "Nevşehir" olan ismin fermanının Padişah III. Ahmed tarafından 1726 yılında yayınlandığı bu belgeyle kesinlik kazanmış oldu.
İşte Padişah III. Ahmed'in isim değişikliği fermanı: Karaman Valisi'ne ve Niğde Sancağı Mutasarrıfı'na ve Niğde, Nevşehir ve Konya Kadılarına Hüküm ki, Niğde Sancağı'ndaki Muşkara kasabasında Veziriazam ve muhterem damadım olan İbrahim Paşa tarafından Allah ve Resulü rızası için cami, medrese, okul, han, dükkanlar ve hamam yaptırılmıştır. Bu şekilde gelişen kasabanın isminin de değiştirilmesi gerekmektedir.
Bundan sonra bu kasaba Muşkara yerine "Nevşehir" adıyla anılsın ve Defterhane-i Amire'deki kayıtlar da bu şekilde değiştirilerek Başmuhasebe, Mevkufat ve Haremeyn bürolarına gerekli evraklar gönderilsin. Artık bu kasabaya Muşkara denilmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Görev ve yetki sahanızda yaşayan tüm insanlara bunu ilan edin ve duyurun.
Bundan böyle bu kasabayla ilgili yazışmalarda zinhar Muşkara yazılmayıp "Nevşehir" yazılması emrim olmuştur. Bu emr-i şerifime uygun şekilde amel ve hareket ederek aykırı davranışlardan kaçının.
Bu emrimi Konya, Niğde ve Nevşehir mahkemelerindeki sicil defterine kaydedin. Ayrıca uyarılması gerekenlere tenbihte bulunun. Bu konuda olabilecek aykırı davranışlara müsaade etmeyin."