Nevşehirli değerli hemşehrimiz Prof. Dr. Yücel Yiğit, Türk tarihinin en kapsamlı biyografi ve otobiyografi kaynağı olan Dâhiliye Nezâreti Sicill-i Ahvâl Defterleri’nin birincisini yayına hazırladı. Türk Tarih Kurumu yayınları arasında yer alan bu çalışma, Osmanlı bürokrasisinin modernleşme süreçlerini ve memur profilini gün yüzüne çıkaran eşsiz bir arşiv niteliği taşıyor.
Osmanlı Devleti’nin Bürokratik Hafızası
Sicill-i Ahvâl Defterleri, 1879-1909 yılları arasında tutulan ve Osmanlı memurlarının hayatlarına dair ayrıntılı bilgileri içeren bir külliyat. Her memurun doğum yeri, eğitim geçmişi, lisan bilgisi, terfi ve ceza kayıtları ile yeteneklerinin tek bir paragrafta yer aldığı bu defterler, devletin ideal memur tasavvurunu da satır aralarında görünür kılıyor. Defterler, hem idari kontrol mekanizması hem de zengin bir biyografik veri deposu olarak tarihe ışık tutuyor.
Nevşehirli akademisyen Prof. Dr. Yiğit, defterlerin tarihsel önemini şöyle özetliyor:
“Bu defterler, tarihin yeniden inşasına katkı sunarken, şahsiyetlerin varlık haritalarının çizilmesine de zemin hazırlar. Osmanlı bürokrasisinin kendini nasıl tasnif ettiğinin bütüncül ve somut verisidir.”
Çalışmanın Akademik ve Tarihsel Önemi
1879 yılında ihdas edilen Sicill-i Ahvâl Komisyonu tarafından derlenen defterler, memurların özlük bilgilerini sistematik biçimde kayıt altına alarak tarih araştırmalarına benzersiz bir kaynak sağlıyor. Taşradan merkeze, kalemiyeden mülkiyeye kadar geniş bir zümreyi kapsayan defterlerde toplam 51.652 memurun adı, doğum yeri, eğitimi, görevleri ve eserleri bulunuyor. II. Abdülhamit dönemi bürokrasisinin modernleşme ve merkezileşme sürecinin belgeleri olan defterler, Osmanlı idare tarihinin en kapsamlı biyografi arşivi olarak kabul ediliyor.
Prof. Dr. Yücel Yiğit’in Akademik Kariyeri
1978 yılında Nevşehir’de doğan Prof. Dr. Yiğit, eğitim hayatına Nevşehir’de başlayıp Balıkesir Üniversitesi’nde Tarih Öğretmenliği bölümünden mezun oldu. Akademik çalışmalarına Balıkesir ve Ege Üniversitelerinde devam eden Yiğit, bir yıl Utah Üniversitesi’nde “Visiting Scholar” olarak bulundu. 2014-2023 yılları arasında Polis Akademisi’nde görev yaptıktan sonra, 2023 yılında Türk Tarih Kurumu’nda çalışmalarını sürdürmektedir.
Prof. Dr. Yiğit’in başlıca akademik çalışmaları arasında Dâhiliye Nezâreti Sicill-i Ahvâl Defterleri’nin yanı sıra Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi polis teşkilatları, istihbarat tarihi ve jandarma tarihine dair çok sayıda yayın bulunmaktadır.
Türk Tarihine Katkı
Sicill-i Ahvâl Defterleri’nin yayına hazırlanması, Osmanlı bürokrasisinin sosyal ve idari yapısını anlamak isteyen araştırmacılar için paha biçilmez bir kaynak olarak görülüyor. Prof. Dr. Yiğit’in özenli çalışmaları, tarihçiler, akademisyenler ve öğrenciler için Osmanlı devlet teşkilatının işleyişi, memur profili ve bürokratik kültürünü anlamada temel başvuru kaynağı olma özelliği taşıyor.
Türk Tarih Kurumu tarafından yayımlanan bu çalışma, Osmanlı bürokrasisinin zengin veri tabanını gün yüzüne çıkarırken, akademik literatüre de önemli bir katkı sağladı. Nevşehirli akademisyenimizin bu başarısı, hem memleketimiz hem de Türk tarihi araştırmaları için gurur kaynağı oldu.
