Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi (NEVÜ)’de, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü’nün 10. yıl dönümü dolayısıyla “15 Temmuz’un Sanat ve Medyadaki Yansımaları” konulu panel gerçekleştirildi.
NEVÜ tarafından “İrade Bizim, Zafer Bizim!” temasıyla düzenlenen panel serisinin beşincisi, Güzel Sanatlar Fakültesi ev sahipliğinde Vali Şinasi Kuş Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi. Panele; Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Emin Erdem Kaya, akademik ve idari personel, öğrenciler ile davetliler katıldı.
Panelin moderatörlüğünü Rektör Danışmanı Prof. Dr. Nüshet Göksun Yener Metin üstlendi. Metin, açılış konuşmasında 15 Temmuz’un Türk toplumunun hafızasında önemli bir kırılma noktası olduğunu belirterek, o gecenin yalnızca siyasi ve toplumsal yönleriyle değil, kültürel hafızaya yansımalarıyla da değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. 15 Temmuz’un ardından oluşan toplumsal belleğin büyük ölçüde vatandaşların kayıt altına aldığı görüntüler üzerinden şekillendiğini dile getiren Metin, sanatçı ve akademisyenlerin bu hafızayı diri tutma konusunda önemli sorumluluklar üstlendiğini söyledi.
Panelin ilk konuşmacısı Prof. Dr. Fatih Özdemir, “Görsel İletişim ve Siyasal Görsel Bellek” başlıklı sunumunda Türkiye’de darbelerin görsel iletişim dili üzerinden nasıl temsil edildiğini değerlendirdi. Özdemir, 1960, 1980 ve 15 Temmuz 2016 dönemlerine ait afiş, propaganda materyali ve görsel tasarımların semboller, renkler, tipografi ve kompozisyon açısından farklılık gösterdiğini belirtti. 15 Temmuz sonrasında hazırlanan görsel çalışmalarda önceki darbelerden farklı olarak askerî figürler yerine halkın direnişini öne çıkaran anlatıların kullanıldığını ifade eden Özdemir, dijital medya ve sosyal medya araçlarının görsel hafızanın oluşmasında belirleyici rol üstlendiğini kaydetti.
Ardından söz alan Doç. Dr. Selçuk Ulutaş, “15 Temmuz Darbe Girişimi Sürecinde Toplumun Medya Takibi ve Haber Alma Davranışları” başlıklı sunumunda kriz dönemlerinde medya kullanım alışkanlıklarını ele aldı. Ulutaş, 15 Temmuz gecesinde vatandaşların bilgiye ulaşırken televizyon, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamalarını birlikte kullandığını, bu hibrit medya kullanımının doğru bilgiye ulaşmada önemli rol oynadığını ifade etti. Geleneksel medyanın kurumsal güvenilirlik sağladığını, sosyal medyanın ise hız ve vatandaş gazeteciliği açısından öne çıktığını belirten Ulutaş, buna karşın dezenformasyon ve mezenformasyon risklerine dikkat çekti. Medya okuryazarlığının özellikle gençler başta olmak üzere toplumun tüm kesimlerinde yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayan Ulutaş, dijital çağda doğru bilgiye ulaşmanın eleştirel medya okuryazarlığıyla mümkün olacağını söyledi.
Panelde “Plastik Sanatlarda ve Seramik Sanatı Bağlamında 15 Temmuz Temsilleri” konusunu ele alan Doç. Dr. Betül Aytepe Serinsu ise 15 Temmuz’un ardından Türkiye genelinde düzenlenen sanatsal etkinlikler ve üretilen eserlerden örnekler sundu. Aytepe Serinsu, resim, heykel ve seramik başta olmak üzere farklı disiplinlerde üretilen eserlerin toplumsal hafızanın aktarılmasında önemli işlev üstlendiğini ifade etti. Sanat eserlerinin yalnızca estetik üretimler olmadığını, aynı zamanda tarihsel olayların gelecek kuşaklara aktarılmasını sağlayan kalıcı belgeler niteliği taşıdığını belirten Aytepe Serinsu, sanatçıların kullandıkları malzeme, biçim ve semboller aracılığıyla direniş, birlik, dayanışma ve toplumsal travma kavramlarını farklı yorumlarla görünür kıldığını dile getirdi.
Panelin son konuşmacısı Doç. Dr. Savaş Kurtuluş Çevik ise “Direniş Estetiği ve Temsil Bağlamında 15 Temmuz” başlıklı sunumunda sanat ile toplumsal hafıza arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Çevik, tarihsel olayların yalnızca belgelerle değil, sanat eserleri, anıtlar ve kamusal mekânlar aracılığıyla da kolektif hafızada yer edindiğini ifade etti. 15 Temmuz’u konu alan anıtlar, sergiler ve sanatsal uygulamalardan örnekler paylaşan Çevik, çağdaş sanatın doğrudan anlatım yerine izleyiciyi düşünmeye yönelten kavramsal ve deneyim odaklı yaklaşımları öne çıkardığını belirtti. Sanatsal üretimlerde özgünlük ve güçlü kavramsal altyapının önemine dikkat çeken Çevik, toplumsal hafızayı canlı tutacak eserlerin estetik değerinin yanı sıra uzun vadeli kültürel etki oluşturmasının da önemli olduğunu ifade etti.
