Bir zamanlar Nevşehir sokaklarında çekiç sesleriyle yankılanan nalbantlık mesleği, gelişen teknoloji ve hayvancılığın azalmasıyla unutulmaya yüz tuttu. At ve eşek arabalarının günlük yaşamın vazgeçilmezi olduğu yıllardan geriye ise ustaların hatıraları ve sararmış fotoğraflar kaldı.
Nevşehir’in Unutulmaya Yüz Tutan Mesleği: Nalbantlık Tarihe Karıştı!
Nevşehir’in geçmişinde önemli bir yere sahip olan nalbantlık mesleği, bugün artık tarihin tozlu sayfalarında yerini almaya hazırlanıyor. Bir dönem kentin en önemli geçim kaynaklarından olan bağcılık, bahçecilik ve tarla işleri nedeniyle at, eşek ve katır gibi hayvanların yoğun olarak kullanıldığı Nevşehir’de nalbantlık da en gözde meslekler arasında bulunuyordu.
Atların, eşeklerin, katırların ve diğer çiftlik hayvanlarının ayaklarına demir nal takan nalbant ustaları, yıllarca hem kırsal yaşamın hem de şehir ekonomisinin önemli bir parçası oldu. Ancak motorlu araçların yaygınlaşması, tarımda makineleşme ve hayvancılığın azalmasıyla birlikte bu geleneksel meslek de eski önemini kaybetti.
Nevşehir’in Eski Nalbant Ustaları
Geçmişte Nevşehir’de nalbantlık mesleğini icra eden ve bu sanatın yaşatılmasına emek veren birçok usta vardı.
Hacı İrfan Karagöz, Ali Babaoğlu, Mıhçı Halil Ağa, Yusuf Çavuş (Yusuf Badak), Asım Pelteklenmez, Nalbant Bekir Yargı, Avşarların Nuri Ağa, Nalbant Musa'nın Osman Ağa ve Nalbant Mustafa Demirbilek (Topal Mustafa), Nevşehir’in hafızasında yer eden eski nalbantlar arasında bulunuyor.
1955’li Yıllarda Nevşehir’de Nalbantlık
Nevşehir’in il olduğu ilk yıllarda, 1950’li yıllarda şehir yaşamının önemli parçalarından biri olan nalbantlık, büyük bir ustalık ve emek gerektiriyordu.
Nalbant ustaları, hayvanların ayaklarındaki eski nalları söker, uzayan tırnakları kesip düzeltir, hayvanın ayağına uygun yeni nalları özel çekiçler ve mıhlarla takardı. Her aşaması dikkat ve tecrübe isteyen bu iş, aynı zamanda kuşaktan kuşağa aktarılan bir zanaattı.
“Çekiç Sesleri Bir Ahenk İçinde Devam Ederdi”
İbrahim Paşa Mahallesi Muhtarı Hallav Tuncay Orhan, eski Nevşehir’de nalbantlık mesleğinin önemine dikkat çekerek o günleri şu sözlerle anlattı:
“Nalbantlık eskilerde önemli bir sanattı. Nal döverken çekiç sesleri bir ahenk verir, bir tempo içinde devam ederdi. Akşam iş bitiminde ceketler kartal kanadı omuzda, yan yana dörder beşerli sıra halinde eve dönüş olurdu. Sabah gün ışır ışımak iş başı olurdu.”
Nevşehir’in Unutulmaya Yüz Tutan Mesleği: Nalbantlık Tarihe Karıştı!
Nalbantlıktan Belediye Başkanlığına ve Milletvekilliğine Uzanan Bir Hayat: Ali Babaoğlu
Nevşehir’in eski nalbantları arasında yer alan Ali Babaoğlu’nun hayat hikâyesi ise mesleğin ötesinde dikkat çekici bir başarı öyküsü olarak hafızalarda yer alıyor.
İş insanı Yüksel Babaoğlu, arşiv fotoğrafındaki kişilere ilişkin yaptığı açıklamada, nalbantlıkla başlayan babasının hayat yolculuğunu şu sözlerle anlattı:
“Soldan ikinci, eli çekiçle havada, bıyıklı Yusuf Badak’ın yanındaki adam benim babam Ali Babaoğlu. Nalbantlıkla başlayan, yetim büyüyen Ali Babaoğlu’nun hikâyesi belediye başkanlığı ve Nevşehir milletvekilliği ile devam etti.”
Babasının Nevşehir’e kazandırılan birçok önemli hizmette emeği bulunduğunu belirten Yüksel Babaoğlu, Hükümet Konağı, Adliye, Emniyet ve SSK binaları, Ali Dirikoç Bulvarı, çevre yolu, yeni sanayi sitesi, İmam Hatip Okulu, şehir imar planı, havaalanı için yer istimlakı ve ihale süreci ile üniversitenin ilk temelinin atılması gibi çalışmalara katkı sağladığını ifade etti.
Babasının milletvekilliği sonrasında da halkla iç içe yaşamını sürdürdüğünü belirten Yüksel Babaoğlu, “Nevşehir’de milletvekilliği sonrası şehirde dolaşabilen, fakirin fukaranın, çoluğun çocuğun Ali amcası. Oğlu olmaktan gurur duyuyoruz. Allah rahmet eylesin, mekânı cennet olsun” dedi.
50 Yıllık Fotoğraf Geçmişe Işık Tutuyor
1965 Nevşehir Ali Bey hanı Nurluların evinin önü Arabacı Kör Hüseyin Kasap Mehmet Ali.
Yaklaşık 50 yıl önce Nevşehir’in Meteris bölgesinde (Alibey hanı) çekildiği belirtilen fotoğraf ise kentin unutulmaya yüz tutan mesleklerinden nalbantlığı yeniden gündeme taşıdı.
Nevşehir Merkez Alibey İş Hanı: Yeni Mahalle, Okul Sokak, No: 3 E adresinde yer alan güncel bir ticari yapıdır. Çevresinde meteris meydanı ve Alibey Camii bulunur. Günümüzde arazisi otobüs durağı yeri çevresi dükkan olarak kullanılmaktadır.
Fotoğrafta bir Nevşehirli nalbant ustasının atın ayağına nal çaktığı görülürken, kare geçmişteki şehir yaşamına ve geleneksel mesleklere dair önemli bir hatıra olarak dikkat çekiyor.
Bir zamanlar at ve eşek arabalarının eksik olmadığı Nevşehir sokaklarında çekiç sesleriyle hayat bulan nalbantlık, bugün yok olma tehlikesiyle karşı karşıya.
Çekiç sesleri sustu, ustalar birer birer aramızdan ayrıldı. Geriye ise Nevşehir’in geçmişine ışık tutan fotoğraflar, hatıralar ve unutulmayan emek hikâyeleri kaldı.
(Şevket Kızıl'dan alıntı)
1965 Nevşehir Ali Bey hanı Nurluların evinin önü Arabacı Kör Hüseyin Kasap Mehmet Ali.
