Bugün hayatın vazgeçilmezleri arasında yer alan elektrik, Nevşehir şehir merkezine ilk kez 1937 yılında geldi. O yıllarda mazotlu jeneratörlerle sağlanan elektrik, yalnızca belirli saatlerde kullanılabiliyordu. Nevşehir’in ilçeleri ve köyleri ise elektriğe farklı tarihlerde kavuştu.

Günümüzde evlerden iş yerlerine, sanayiden tarıma kadar hayatın her alanında kullanılan elektrik, Nevşehir’de de önemli bir tarihî geçmişe sahip. Peki, Nevşehir’e elektrik ilk ne zaman geldi? Elektrik, o yıllarda hangi kaynaklardan sağlanıyordu ve ilçelerde durum nasıldı?

Nevşehir’e elektrik ilk kez 1937 yılında geldi

TEK’in 1993 yılı istatistiklerine dayanan elektrik tarihi tablosuna göre, Nevşehir şehir merkezine ilk kez 1937 yılında elektrik verildi. O dönemde henüz Niğde’ye bağlı bir ilçe olan Nevşehir’de elektrik, günümüzdeki gibi geniş ve kesintisiz bir şebeke üzerinden sağlanmıyordu.

Elektrik tarihi tablosu – GÜNDER

Elektrik, küçük bir jeneratörle sağlanıyordu

Yerel tarih anlatımlarına göre, Nevşehir şehir merkezinin ilk elektrik ihtiyacı, Kurşunlu Camii’nin alt tarafında bulunan ve halk arasında “Zantiral” olarak anılan küçük bir dizel jeneratörle karşılanıyordu.

Elektriğin sınırlı olduğu bu dönemde enerji, genellikle akşam saatlerinde kullanıma sunuluyordu. Sokak aydınlatmaları, bazı resmî kurumlar ile sınırlı sayıdaki ev ve iş yeri bu imkândan yararlanabiliyordu.

Elektriğin yaygınlaşmadığı dönemlerde gaz lambaları ve lüks lambaları, evlerin aydınlatılmasında kullanılmaya devam ediyordu.

Nevşehir 1954 yılında il oldu

Nevşehir, 20 Temmuz 1954 tarihinde il statüsüne kavuştu. Ancak il olması, elektrik altyapısının aynı anda bütün ilçelere, kasabalara ve köylere ulaştığı anlamına gelmiyordu.

Kaynak: Nevşehir Valiliği – Tarihçe

1950’li yıllarda elektrik hizmeti birçok yerleşim yerinde yerel imkânlarla ve sınırlı kapasiteyle sağlanıyordu. Kırsal bölgelerde ise aydınlatma için geleneksel yöntemler kullanılmayı sürdürüyordu.

Avanos elektriğe ne zaman kavuştu?

Nevşehir’in tarihî ilçelerinden Avanos’ta da elektrik kullanımı yerel girişimlerle gelişti. Tarihî anlatımlara göre, Avanos’ta evlere ilk elektrik ışığı 1 Mart 1953 tarihinde girdi.

İlçede ilk dönemlerde mazotlu ve dizel motorlardan yararlanılırken, daha sonraki süreçte yerel değirmenlerden sağlanan enerjiyle elektrik kullanımının yaygınlaşmasına katkıda bulunuldu.

Kaynaklar:

  • FİB Haber – Avanos tarihinde ilkler

  • Kapadokya – Avanos tarihinde ilkler

Ürgüp’te elektrik 1950’li yılların başında yaygınlaşmaya başladı

Nevşehir’in önemli tarihî ve turistik merkezlerinden Ürgüp’te de elektrik altyapısı aşamalı olarak gelişti. Mevcut tarihî anlatımlara göre, Ürgüp’te şehir şebekesine düzenli elektrik verilmesi 1950’li yılların başlarında, yaklaşık 1951-1953 döneminde, belediyenin girişimiyle kurulan dizel jeneratörler aracılığıyla gerçekleşti.

1930’lu ve 1940’lı yıllarda bölgede bazı kamu binaları ve değirmen gibi işletmelerin aydınlatılması için küçük çaplı jeneratörlerden yararlanıldığı aktarılıyor. Şehir şebekesinin kurulmasıyla birlikte elektrik, evlere ve sokaklara da ulaşmaya başladı.

Ancak o yıllarda elektrik gün boyunca kesintisiz verilmiyordu. Enerji genellikle akşam saatlerinde açılıyor ve gece yarısına kadar kullanılabiliyordu.

Ürgüp’ün kesintisiz ve daha geniş kapsamlı elektrik hizmetine kavuşması ise Türkiye genelinde enerji altyapısının gelişmesi ve şehirler arası elektrik şebekesinin yaygınlaşmasıyla aşamalı olarak gerçekleşti. Ürgüp için belirtilen 1951-1953 aralığı, kesin bir açılış tarihi olarak değil, mevcut anlatımlara dayanan yaklaşık bir dönem olarak değerlendirilmelidir.

Köylerde elektrik kullanımı daha geç yaygınlaştı

Nevşehir’in şehir merkezinde ve bazı ilçelerinde elektrik kullanılmaya başlanmasına rağmen, köy ve kasabalarda elektrik altyapısının yaygınlaşması daha uzun bir sürece yayıldı.

Bu yerleşim yerlerinde elektrik şebekesinin kurulması, bölgesel altyapı yatırımları ve enerji üretim kapasitesinin artmasıyla aşamalı olarak gerçekleşti. Dolayısıyla Nevşehir’in merkezine elektriğin geldiği 1937 yılı, ilin bütün yerleşim yerlerinin aynı tarihte elektriğe kavuştuğu anlamına gelmiyor.

Nevşehir’in elektrik tarihi, şehrin gelişimini de anlatıyor

Nevşehir’in elektrikle tanışması, şehrin modernleşme sürecinin önemli dönüm noktalarından biri oldu. İlk yıllarda sınırlı saatlerde ve küçük jeneratörlerle sağlanan elektrik, zaman içinde gelişen altyapı yatırımlarıyla daha geniş alanlara ulaştı.

Nevşehir şehir merkezine elektriğin 1937 yılında gelmesi, kentin yakın tarihindeki önemli gelişmelerden biri olarak kayıtlara geçti. Avanos’ta 1953 yılına, Ürgüp’te ise 1950’li yılların başlarına uzanan elektrikleşme süreci, bölgedeki yerleşimlerin elektriğe farklı dönemlerde kavuştuğunu ortaya koyuyor.