Nevşehir’in Derinkuyu ilçesine bağlı Çakıllı Köyü’nde üzüm pekmezi ve sert köy kabaklarıyla hazırlanan geleneksel pekmezli kabak tatlısı, kendine özgü yapımı ve kıtır kıtır dokusuyla dikkat çekiyor. Köyde “yıldıza yatırmak” olarak bilinen hazırlık yöntemiyle yapılan bu yöresel lezzet, Anadolu’nun köklü mutfak kültürünü yaşatıyor.

Nevşehir, tarihi ve doğal güzelliklerinin yanı sıra kendine özgü yöresel lezzetleriyle de öne çıkıyor. Derinkuyu ilçesine bağlı Çakıllı Köyü’nde geleneksel yöntemlerle hazırlanan pekmezli kabak tatlısı, üzüm bağlarının bereketini tarlada yetişen kabaklarla buluşturuyor.

Geçmişten günümüze aktarılan bu özel tatlı, yalnızca lezzetiyle değil, hazırlanışındaki emek ve yöreye özgü gelenekleriyle de dikkat çekiyor.

Kabaklar özenle seçiliyor

Çakıllı Köyü’nde pekmezli kabak tatlısının yapımı, uygun kabağın seçilmesiyle başlıyor. Tatlının pişerken dağılmaması ve kendine özgü diri dokusunu koruması için sert yapılı köy kabakları tercih ediliyor. Yörede yetişen siyah kabaklar da bu özellikleriyle öne çıkıyor.

Tarladan toplanan kabaklar soyulup temizlendikten sonra yaklaşık 2 santimetre kalınlığında ve 10-15 santimetre uzunluğunda parçalar hâlinde doğranıyor. Ardından tatlının kendine has kıvamını kazanması için geleneksel hazırlık aşamasına geçiliyor.

Çakıllı Köyü’nün geleneği: “Yıldıza yatırmak”

Bu yöresel lezzetin en dikkat çekici aşamalarından biri, köyde “yıldıza yatırmak” olarak adlandırılan yöntem.

Doğranan kabaklara, geleneksel tarifte kullanılan uygun kireç uygulaması yapılıyor ve kabaklar gece boyunca bekletiliyor. Bu işlem, doğru şekilde uygulandığında kabakların dış dokusunun sertleşmesine ve pişirme sırasında şekillerini korumalarına yardımcı oluyor.

Hazırlık aşamasının ardından kabakların kireç kalıntılarından tamamen arındırılması için bol suyla iyice yıkanması gerekiyor. Böylece pişirme aşamasına hazır hâle getirilen kabaklar, yöresel tatlının kendine özgü dokusunu kazanma yolunda ilk adımı tamamlıyor.

Üzüm pekmeziyle gelen koyu kırmızı renk

Çakıllı Köyü’nün pekmezli kabak tatlısına asıl karakterini veren unsur ise üzüm pekmezi.

Yöresel yöntemlerle hazırlanan üzüm pekmezi, uygun kıvama geldiğinde kabak parçalarıyla buluşturuluyor. Kabaklar, pekmez içerisinde kontrollü şekilde pişirilerek üzümün aromasını ve rengini içine çekiyor.

Pişirme süreci ilerledikçe kabak parçaları koyu kırmızıya çalan parlak bir görünüm kazanıyor. Kabağın kendine özgü tadı ile üzüm pekmezinin yoğun aroması birleşerek ortaya farklı bir yöresel lezzet çıkarıyor.

“Kut kut” sesiyle kendini belli ediyor

Bu tatlıyı farklı kılan özelliklerden biri de kendine özgü sert ve diri dokusu. Doğru kabak seçimi ve uygun hazırlık sayesinde pişirme sırasında dağılmayan parçalar, ısırıldığında kıtır kıtır bir his bırakıyor.

Yörede bu doku, kimi zaman “kut kut” sesiyle tarif ediliyor. Dışı diri kalan, pekmezin lezzetini içine çeken kabak parçaları; hem görünümü hem de yoğun aromasıyla sofralarda farklı bir tatlı alternatifi sunuyor.

Nevşehir’in mutfak kültüründen sofralara

Çakıllı Köyü’nde hazırlanan pekmezli kabak tatlısı, tarla ve bağların ürünlerini bir araya getiren geleneksel mutfak kültürünün örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Kabakların seçilmesinden doğranmasına, gece boyunca hazırlık işleminden pekmezle pişirilmesine kadar her aşamasında emek ve tecrübe bulunan bu lezzet, yöresel tariflerin kuşaktan kuşağa aktarılmasının önemini de ortaya koyuyor.

Nevşehir’in Derinkuyu ilçesine bağlı Çakıllı Köyü’nde yaşatılan bu gelenek, kentin yalnızca turizm ve tarihi mirasıyla değil, zengin mutfak kültürüyle de tanınmasına katkı sağlayabilecek değerler arasında yer alıyor.

Bir yanda Nevşehir’in üzüm bağları, diğer yanda tarlaların sert kabakları… Çakıllı Köyü’nde buluşan bu iki ürün, “yıldıza yatırma” geleneğiyle hazırlanan pekmezli kabak tatlısında hayat buluyor.

Haber: Tuncay Dalcı