Nevşehir semalarında son günlerde uçakların arkasında bıraktığı uzun beyaz izler vatandaşların dikkatini çekti. Görüntüler sosyal medyada yeniden “chemtrails” ve “uçaklar zehir saçıyor” iddialarını gündeme getirirken, söz konusu iddiaların daha önce Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından asılsız olduğu açıklanmıştı.
Son günlerde Nevşehir semalarında uçakların arkasında oluşan uzun beyaz çizgiler dikkat çekiyor. FİB Haber’e ulaşan vatandaşlar, özellikle bazı izlerin gökyüzünde uzun süre kalması nedeniyle görüntülerin neden oluştuğunu merak ediyor.
Gökyüzündeki görüntüler sosyal medyada da çeşitli yorumlara neden olurken, bazı paylaşımlarda uçakların havaya kimyasal veya zehirli maddeler bıraktığı ileri sürülüyor.
Ancak bu iddialar yeni değil.
“Zehir saçılıyor” iddiası daha önce de yalanlanmıştı
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi, geçmişte sosyal medyada uçakların arkasında oluşan izlerle ilgili ortaya atılan “zehir saçılıyor” iddialarının asılsız olduğunu açıklamıştı.
DMM'nin açıklamalarında, uçakların arkasında görülen beyaz izlerin “kuyruk izi (contrail)” olarak adlandırıldığı ve uçaklardan çıkan sıcak egzoz gazlarının yüksek irtifadaki çok soğuk hava ile karşılaşması sonucunda oluştuğu belirtilmişti.
Beyaz izlerin bilimsel açıklaması: Kuyruk izi
Meteoroloji Genel Müdürlüğü de uçakların arkasında oluşan bu çizgileri “kuyruk izi” olarak tanımlıyor.
Yüksek irtifada uçan uçakların motorlarından çıkan sıcak egzoz gazları, sıcaklığın yaklaşık -50 derece seviyelerine kadar düşebildiği atmosferle karşılaşıyor. Bu karşılaşma sonucunda su buharı yoğunlaşarak buz kristallerine dönüşüyor ve uçakların arkasında beyaz bir iz meydana geliyor.
İzin kısa sürede kaybolması ya da uzun süre gökyüzünde kalması ise yüksek irtifadaki sıcaklık ve nem koşullarına bağlı olarak değişebiliyor.
Sosyal medyadaki iddialara dikkat
Özellikle izlerin uzun süre gökyüzünde kalması veya bir anda kesilmiş gibi görünmesi, sosyal medyada çeşitli iddiaların yeniden gündeme gelmesine neden oluyor.
Ancak “uçaklar gökyüzünde zehir saçıyor” veya bu izlerin gizli bir kimyasal püskürtme faaliyeti olduğu yönündeki iddiaların asılsız olduğu daha önce resmi kurumlar tarafından açıklanmış durumda.
Nevşehir semalarında son günlerde görülen beyaz çizgiler de yüksek irtifadaki uçakların oluşturduğu yoğunlaşma/kuyruk izleri olarak açıklanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün bilimsel tanımı şöyle:
Kuyruk İzi (Contrail)
Uçakların arkasında, yoğunlaşma sonucu oluşan ize; kuyruk izi adı verilir. Uçaklar yaklaşık olarak 25 - 30.000 feet'de yol alırlar. Bu seviyedeki sıcaklıklar; mevsimlere göre değişmekle beraber -50 °C civarındadır. Uçak yüzeyi ve egzost gazı çevreye göre daha sıcaktır. Genel olarak sıcak bir yüzeyin, soğuk bir ortamdan geçmesiyle arkasında yoğunlaşma meydana gelir. Başka bir ifadeyle uçaklardan çıkan sıcak egzost gazı, çevresindeki düşük buhar basınçlı ve daha soğuk havayla karıştığında arkasında yoğunlaşma meydana gelir. Basit olarak bu durum soğuk bir havada cama doğru nefes vermeye benzer.
Kuyruk izine dikkatlice belirli bir süre bakıldığında, kısa sürede ortadan kalktığı veya yatay olarak dağıldığı gözlenir.
Meteoroloji Sözlüğü'nde Kuyruk İzi:
YOĞUNLAŞMA İZİ (CONDENSATION TRAIL) [i] Düşük sıcaklıktaki hava içinde seyreden uçakların arkalarında gözlenen küçük, suni ve çizgi şeklindeki bulutlar. Bu tip bulutlar, ya uçağın hızla geçmesi sonucunda oluşan basınç düşmesi sonucu adyabatik soğumadan ya da uçak eksozundan çıkan yoğunlaşma parçacıklarından kaynaklanmaktadır. Bu izlerin oluşabilmesi için, havada yeterince yüksek nispi nem ve belli bir sıcaklık gerekmektedir.
