UZLAŞMA;
Yapılan vergi denetimleri sonucu çıkan matrah farkına yargı yolunu tercih etmeden önce vergi mevzuatımızda (213. sayılı V.U.K nun Ek 1 ve 11. maddeleri) yer alan mükellefle vergi idaresi arasındaki uyuşmazlıkların giderilmesi amacına yönelik idari bir çözümdür ve üçe ayrılır
Bunlar; Tarhiyat öncesi, tarhiyat sonrası ve kısmi uzlaşmadır
TARHİYAT ÖNCESİ UZLAŞMA:
Tarhiyat öncesi uzlaşma yapılan bir vergi incelemesi sonunda martah farkı tespit edilmişse, vergi incelemesini yapan yetkili tarafından, vergi incelemesine muhatap mükellefe salınacak vergi ve cezalara karşı uzlaşma hakkının olduğunu, uzlaşma talep edip etmediği sorulur, (V.U.K. EK 11. madde) kabulü halinde tarhiyat öncesi uzlaşma yapılır.
Genel ve özel usulsüzlük cezaları dahil bütün vergi cezaları (Kaçakçılık suç ve cezalarından dolayı vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda kesilecek ceza uzlaşma kapsamı dışındadır ) tarhiyat öncesi uzlaşmaya konu edilebilir.
Tarhiyattan önce uzlaşmaya varılması halinde tutanakla tespit edilen bu husus hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunulamaz.
Mükellef, uzlaşma komisyonun teklifini uzlaşma anında kabul etmeyebilir, ancak sonradan kabul etme imkanına sahiptir.
Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır, tutanak ve inceleme raporunun vergi dairesine ulaşması üzerine, vergi dairesi tarafından yapılacak tarhiyatın mükellefe tebliğ tarihini takip eden günden itibaren işlemeye başlayacak olan 30 günlük vergi mahkemesinde dava açma süresinin son günü mesai saati bitimine kadar, mükellef uzlaşma komisyonunun teklifini kabul edebilir.
Teklifi bu şekilde kabul eden mükellef bu durumu, bir dilekçe ile vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihini takip eden günden itibaren 30 günlük dava açma süresi içerisinde (mali ve adli tatil kuralları geçeridir) ilgili vergi dairesine bildirir. Dilekçe ile başvuru tarihi itibariyle uzlaşma sağlanmış sayılır ve bu doğrultuda işlem yapılır.
Uzlaşılan vergi miktarı üzerinden, vade tarihinden itibaren gecikme faizi hesaplanır.
Tarhiyat öncesi uzlaşmanın temin edelimediği hallerde tarhiyat sonrası uzlaşma hakkı ortadan kalkar.
TARHİYAT SONRASI UZLAŞMA:
Vergi tarh edilip ceza kesildikten sonra mükelleflerin başvurabilecekleri bir yoldur. (V.U.K nu Ek 1. Madde)
Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ile kaçakçılık suç ve cezalarından dolayı vergi ziyaına sebebiyet verilmesi durumunda kesilecek ceza uzlaşma kapsamı dışındadır.
Uzlaşma talebi vergi ihbarnamesinin tebliğ tarihini izleyen 30 gün içinde yapılır.
Tayin edilen uzlaşma gününde yapılan uzlaşma görüşmesi sonunda uzlaşma sağlandığı takdirde komisyonun düzenleyeceği uzlaşma tutanakları kesin olup üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit edilen hususlar hakkında dava açılamıyacağı gibi hiçbir merciye şikayette de bulunulamaz.
Uzlaşılan vergi miktarı üzerinden, vade tarihinden itibaren gecikme faizi hesaplanır.
Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağa idarenin nihai teklifi yazılır. Mükellef dava açma süresinin sonuna kadar (Uzlaşma tarihini takip eden günden itibaren 15 gün) teklif edilen vergi ve cezayı kabul ettiğini yazılı olarak bildirirse bu takdirde uzlaşma sağlanmış sayılır.
Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamaz.
İKİ UZLAŞMA ARASINDAKİ FARK:
Genel ve özel usulsüzlük cezaları dahil bütün vergi cezaları ( 3 Kat kesilen vergi cezası hariç) tarhiyat öncesi uzlaşmaya konu edilebilir iken tarhiyat sonrası uzlaşmada ise ceza mahiyetinde olan sadece vergi ziyaı (3 kat kesilen hariç) cezası uzlaşmaya konu edilebilmektedir.
KISMİ UZLAŞMA
Kısmi uzlaşma, ilk defa 22/07/1998 tarihinde 4369 Sayılı Kanun'un 18.maddesi ile VUK'un Ek Madde 1'inde yapılan değişiklikle uygulamaya girmiştir. VUK Ek Madde 1'de "Uzlaşma konusu verginin matrah farkları itibariyle bölünebildiği durumlarda uzlaşma sadece toplam matrah farkının bu bölümüne isabet eden vergi kısmı için de yapılabilir" hükmü yer almaktadır.
Mükellefler incelemeye yetkili kişilerce tespit edilen matrah veya matrah farklarının tümü için uzlaşma talebinde bulunabilecekleri gibi bir kısmı için de bulunabilirler. Bu durumda tutanağın açıklama bölümünde inceleme raporunda tespit edilen matrah farklarından hangilerinde uzlaşma talep edildiği ve bunlara ilişkin olarak uzlaşmaya varılan vergi ve ceza miktarları belirtilir
ÖRNEK: Mükellef (X)’nın 2011 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda düzenlenen tarhiyat öncesi uzlaşma talepli raporda 150.000.- TL K.D.V matrah farkı tespit edilmiş ve buna % 18 oranda K.D.V si üzerinden 27.000-TL vergi tarh edilmesi ve 27.000-TL ceza kesilmesi istenilmiştir.
Raporda, matrah farkının 100.000-Tl tutarındaki kısmının bilmeyerek sahte belge kullanımı 50.000.- Tl ninde indirim konusu yapılmaması gerek K.D.V nin indirim konusu yapıldığı ileri sürülerek 27.000.- Tl Vergi 27.000.- vergi cezası salınmaktadır. Bu durumda mükellef uzlaşma görüşmesi sırasında dilerse sadece bilmeyerek kullandığı sahte faturadan kaynaklanan 100.000.- Tl tutarındaki matrah farkına isabet eden 18.000.- Tl vergi ve 18.000.-Tl ceza için kısmi uzlaşma talep edip diğer 9.000.- Tl vergi ve 9000.- Tl vergi cezası için ise yargı yoluna gitme hakkını kullanabilir.
Tarhiyat öncesi ve sonrası sonrası uzlaşmada mükellefler “kısmi uzlaşma” talebinde bulunabilirler.
Mükellef; uzlaşma görüşmelerinde, bağlı olduğu meslek odasından bir temsilci ve 3568 sayılısayılı kanuna göre kurulan meslek odasından bir meslek mensubu bulundurabilir.
Uzlaşmaya Mükellef ya da noterden alınan vekaletname ile vekili, katılabilir.
Faydalanılan kaynak Gelir İdaresi Başkanlığı İnternet sitesi
Yapılacak incelemelerde Mükellefçe beyan edilen matraha ikmalen, resen veya idarece tarh yapılmaması temennisiyle...
SMMM Şerafettin ARSLAN
SMMM Şerafettin ARSLAN
