Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ
Dulkadir Türkmenlerinden olan Akçakoyunlu Aşireti’ne kaynaklarda XVI. yüzyılın başlarına rastlanmaktadır. Akçakoyunlu Aşireti’nin Maraş ve çevresinde XVI. yüzyılda hayli kalabalık bir nüfusa sahip olduğu anlaşılmaktadır. Akçakoyunlu Aşireti’nin Maraş, Elbistan, Sis, Adana , Halep, Tarsus gibi yerler dışında Anadolu’nun birçok yerine yayıldıkları görülmektedir. Halen Kahramanmaraş ,Çorum ve Yozgat ilinde Akçakoyunlu adıyla mahalle ve köy isimlerine rastlanmaktadır.
Akçakoyunlu aşireti Oğuzların Bozok koluna dayanır; bazı kaynaklarda ve yerleşim yerlerinde Bayat Boyu'na bağlı Yörük grupları arasında anılır. Dulkadiroğulları Beyliği'nin kurulmasıyla birlikte Osmaniye'nin Düziçi bölgesinde ve Çukurova çevresinde yerleşik hayata ve göçebe yaşama katılmışlardır. Tarihsel süreçte Kahramanmaraş, Osmaniye , Çorum, Yozgat ve Bursa/Karacabey bölgelerine yayılmışlardır. Oldukça önemli ve büyük bir aşiret olan Akçakoyunlu aşiretinin mutlaka detaylı bir şekilde incelenmesi gerektiği açıktır.
Kozaklı ilçesinin halkı genel olarak Oğuzların Türkmen boylarına dayanır. İlçenin demografik yapısı ağırlıklı olarak; Kızılkoyunlu,Akçakoyunlu ve Yabanlı aşiretlerinden oluşur.
Akçakoyunlu ya da Acıöğünlü (veya Acıön) aşireti, Nevşehir'in Kozaklı ilçesinde yerleşen köklü bir Yörük aşiretidir. Toroslar'da yaşayan Yörük gruplarındandır. 18. yüzyılın sonlarında uygulanan iskan politikaları sonucunda Nevşehir'in kuzeyine, özellikle Kozaklı ilçesine yerleştirilmişlerdir.(Wikipedia)
Kozaklı ilçesine bağlı Büyükyağlı ve Küçükyağlı isimli iki köy bulunmaktadır. Akçakoyunlu (Acıöğünlü) aşireti tarafından kurulan yöredeki en eski köyler konumundadır. Üçkuyu, Akpınar, Taşlıhüyük,Merdanali,Kapaklı,Kuruağıl, Hacıfakılı, Kanlıca,Buruncak, Kısmen Dörtyol, daha sonra Kalecik’e yerleşen Deveciuşağı,Kürtahmetli aileleri bu köyden ayrılan ailelerden oluşmaktadır.
Kırıkkale ili Delice ilçesine bağlı aynı adla anılan bir köy daha bulunmaktadır.
Cerit aşireti de Akçakoyunlu aşiretinin kollarındandır. Ceyhan nehri boyunca kışlar ve yazın Uzunyayla’ya çıkarlardı. Payas nahiyesine kayıtlı olan Ceritlilerin 18 YY de 1200 çadır civarında bir nüfusunun olduğu kaydedilmiştir.(Abdurrahman Kütük)
Köy daha sonraki yıllarda Büyükyağlı ve Küçükyağlı diye ikiye ayrılmıştır.1980 sonrası hızlanan köyden kente göç sonrası,Kozaklı Kaymakamlığının internet Sitesine göre Küçükyağlı köyünde 9 kişi Büyükyağlı köyünde 56 kişi yaşamaktadır.
Köyde mutlaka korunması ve araştırılması gereken tarihi yerler bulunmaktadır. Bunlar
Paşa Konağı
Bezirhane
Mağara ve havalandırma tüneli
Kaya Mezarı
Yeraltı Şehri
Höyükler
Sakalı Şerif Camii
Dede Efendi’nin Türbesi
Şeklinde sıralanabilir.
İmar ve İskân Bakanlığının 12 Temmuz 1991’de hazırladığı rapora göre Kozaklı’nın Büyük Yağlı Köyü Yabanlı Mahallesinde yaşanan heyelan sebebiyle bir rapor hazırlanarak bölgenin 7269 sayılı yasanın 2 maddesi gereğince “afete maruz bölge” ilan edilmiştir. (Bakanlar Kurulunun 17 Eylül 1992 tarih ve 92/3525 sayılı kararı)
Kozaklı bölgesinin en büyük köylerinden olan Büyük ve Küçükyağlı köylerinden oldukça önemli yerlere gelen Yargıtay üyesi, olan hakim,savcı olan doktor olan kişiler yetişmiştir. Sosyal Güvenlik eski Bakanlarından Merhum Hilmi İşgüzar bu köyde doğmuştur. Oğlu Prof. Dr. Hasan İşgüzar halen Bozok Üniversitesi Hukuk Fakültesi dekanıdır. Ankara’da yaşayan ünlü doktorlardan Nusret Akyürek’te bu köydendir.
Yararlanılan Kaynaklar;
9.02.2025 Fibhaber
Kozaklı Kaymakamlığı İnternet Sitesi
Dr.Faruk Güçlü, Nevşehir’de Kavimler Göçü Tarihine Kısa Bakış
28.09.2018 Maraş Ana Haber .com sitesi
Abdurrahman Kütük; Çukuroav Türkmenlerinin Son İskanı; Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 2022
