DELÜLER AŞİRETİ VE KAPADOKYA BÖLGESİNDE YERLEŞİMLERİ

Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ

Boynuinceli Türkmenleri Türkiye'de yer alan bir Yörük Türkmen aşiretidir. Boynuinceli Aşiretinin ilk yerleşim sahası Kırşehir olup Osmanlı Devletinin uyguladığı iskan kanunu nedeniyle büyük çoğunluğu Karaman, Aksaray Kırşehir, Nevşehir ve Mersin'e, bir kısmı ise Kıbrıs'a iskan edilmiştir.

“Boynuinceli Aşireti, bu dönemde farklı büyüklüklere sahip 18 alt cemaatten oluşmaktaydı. Bu Türkmen oymaklarının idari merkezi Sarıkaraman idi. 1834 yılına ait olan 3520 numaralı nüfus defterindeki sıralamaya göre; Büyüksaları, Hacıahmedli, Karacakurd, Kurutlu, Herikli, Boynuinceli, Savcılı, Sıdıklı, Kürdmahmadlı, Küçüksaları, Harbendeli, Kütüklü, Danişmendli, Camili, Bekdik, Dumanlı, Durmuşlu ve Delüler bu cemaatleri oluşturmaktaydı(Wikipedia).

“Osmanlı tarihinde "Deliler", cesaretleri ve gözü kara yapılarıyla düşmana ilk darbeyi vuran hafif süvari birliklerine verilen isimdir. Tarihi kayıtlarda ve günümüzdeki araştırmalarda doğrudan "Deliler Aşireti" şeklinde bilinen merkezi bir devlet kaydı bulunmasa da, tarihsel süreçte bu terim farklı bağlamlarda iki ayrı grup için kullanılmıştır)(TDV İslam Ansiklopedisi)

Deliler Avşarları ise: Halep bölgesindeki Türkmen oymaklarından biri olup 16. yüzyılda Halep'te başlayan tarihçeleri, daha sonra Anadolu’nun çeşitli bölgelerine göç edip yayılmalarıyla devam etmiştir.

Osmanlı Askeri Birliği (Deli Ocağı): Kelime anlamı olarak öncü ve kılavuz anlamına gelen "Delil" kelimesinden türemiştir. Vücutlarını zırh yerine özel postlarla korur, eğri pala, mızrak ve kalkan kullanırlardı.

“ Yine Salarlu-ı Kebir, Salarlu-ı Kuçek, Bekdik, Heriklü, Karacakürd, Deliler ve Kurutlu gibi aşiret üyeleri Nevşehir'e yerleşmiştir(Hamit Şafak BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Dergisi Sayı/Number: 2 Sayfa/Page: 148-175 1781 TARİHLİ AVARIZ DEFTERİNE GÖRE ARABSUN (GÜLŞEHRİ) KAZASI)

Deliler Avşarlarının en çok yaşadığı yerlerden biri Kayseri’nin Pınarbaşı ilçesi ve köyleridir. 16 adet köy ve mezrası dışında Kayseri’nin merkezinde, diğer ilçelerinde ve köylerinde de dağınık miktarlarda bulunurlar. Şereflikoçhisar ilçesinde Deliler köyü vardır.

Kayseri’nin Akkışla ilçesindeki Deller köyü Deliler köyü mevcuttur.Yurdun dört yanına yayılan bir aşiret olduğunun bilinmesi gerekir.

Gülşehir ilçesinin Delileratik, Delilercedit ve Hırkadeller köyleri,isimleri değiştirilmiştir. Deliler Atik Köyü Eskiyaylacık Köyü olurken Deller Cedit Köyü Yeniyaylacık Köyü olmuştur. Taşdeller Köyünün adı ise Yalıntaş olarak değiştirilmiştir.

Kayseri’deki Zamantı bölgesinden getirilen Deliler Avşarı, Herikli ve Kütüklü ile beraber 1728 yılında Nevşehir merkezde yerleştirilmiştir.

Kaynak:

Osman Ülger Ozanoğlu’nun “Avşarlar Hanedanları Bazı Önderleri” adlı eseri.

Hamit Şafak BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Dergisi Sayı/Number: 2 Sayfa/Page: 148-175 1781 TARİHLİ AVARIZ DEFTERİNE GÖRE ARABSUN (GÜLŞEHRİ) KAZASI