TARİHİN SAKLI HAZİNESİ ÇAVUŞİN KÖYÜ
Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ
Köyün adı, 1522 yılı kayıtlarında Çavuşini olarak geçmektedir. Çavuşini adını nereden aldığına dair değişik rivayetler vardır.Daha sonraki süreçte köyün adı Çavuşin olarak değişmiştir. 1956 yılında Ürgüp ilçesine bağlı Çavuşin köyü, köylülerin talepleri ve köyün iktisadi ve coğrafi bakımdan Avanos'a bağlanmasının uygun olduğu gerekçesi kabul edildiğinden aynı ilin Avanos ilçesine bağlanmıştır.(Wikipedi).
Tarihi 1. yüzyıla kadar uzanan köy, Roma saldırılarından kaçan Hristiyan keşişlerin, dervişlerin yaşadığı bölgedir. Saldırılardan korunmak için kayaların içine yaşam alanları yapılmıştır. Selçuklular'ın gelişiyle birlikte bölgede İslamiyet de yerini almıştır.
Çavuşin köyü, kiliselerin sığınağı olarak bilinir. Çavuşin köyünün girişinde yüksek bir yamaçta inşa edilmiş olan Vaftizci Yahya Kilisesi, bölgedeki en eski kiliselerinden biridir. Kapadokya'da pek görülmeyen geniş avlusu, son yıllarda kaya düşmeleri sonucu tahrip olmuştur.
Mübadele öncesi 2000 kadar Rum’un Çavuşin Köyünde yaşadığı, Rumların Yunanistan’a gitmesinden sonra 1924’te Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan mübadele sonrası bölgeye 950 kadar Türk yerleştirilmiştir.
Çavuşin’in günümüzde bulunduğu yerin 1950 depreminden sonra oluştuğuna dair tespitler mevcuttur. Köyün ekonomik yapısı daha çok turizme dayanıyor.
Çavuşin Köyü'nde İslamiyet öncesi ve sonrası döneme ait birçok dini yapı bulunmaktadır. Çavuşin Kilisesi, Haçlı Kilisesi, St. Jean Kilisesi, Üç Haç Kilisesi ve Vaftizci Yahya Kilisesi gibi. Bu kiliselerde asırlık freskler ve tasvirler yer alıyor.
Çavuşin’de birçok kilise yer almaktadır. Bunlar;
Çavuşin Kilisesi
Üç haçlı Kilise
Aziz Jean Kilisesi
Haçlı Kilise
Azize Meryem Kilisesi
Kolonlu Kilise
Cemalların Kilise
Üzümlü Kilise
Saklı Kilise
Gıdıların Kilise
Aziz Paul Kilisesi
Vaftizci Yahya Kilisesi
Çavuşin'in tarihi erken Hıristiyan dönemine dayanır. Burada yaşayan ahali, kolay işlenebilen yumuşak volkanik tüfe kayalara kiliseler ve evler oyarak inşa etmişlerdir. Zamanla erozyon ve depremler birçok yerliyi mağara evlerini terk etmeye zorlamış olsa da, hala bozulmadan eski özelliğini koruyan yerler vardır. Kapadokya'daki en eski ayakta kalan kiliselerden biri olan St. John the Baptist Kilisesi'si bu köydedir.
Peribacası oluşumlarını en iyi izleyebileceğiniz Güllüdere ve Kızılçukur Vadileridir. Güllüdere ve Kızılçukur Vadilerinin ilginç peri bacalarında 12 kilise bulunuyor. Çavuşin adete bir sinema platosu gibi duruyor.
Çavuşin Eski Kaya Camisi:
Çavuşin köyünün kaya oyma camisidir. Minaresi Selçuklu tarzı olup yapılış tarihi bilinmiyor. Bu caminin varlığı köyde Müslüman ve Hıristiyan ahalinin birlikte yaşadığını gösteriyor.
1935 nüfus sayımına göre; Köyde 236 erkek 336 kadın olmak üzere toplam 601 kişi yaşamaktadır.2025 yılında ise 387 kişinin yaşadığı tespit edilmiştir. Köyden kente göç dalgasının Çavuşin köyünü de etkilediği görülmektedir.
