AKSALUR KASABASI VE KİRAZ FESTİVALİ
Doç. Dr.Faruk GÜÇLÜ
Ürgüp'ün 8 km doğusunda bulunan Aksalar Kasabası’nın kuruluşu tam olarak bilinmemekte birlikte 1701 yılında Topuz Dağı'nın güneydoğu yamacındaki kayaların oyulmasıyla ilk etapta Ağcaşar Köyü, ardından da Salur köyü kurulmuştur. 1958 yılında bu iki köyün birleşmesi neticesinde 11 Nisan 1958 günü Resmî Gazetede yayınlanarak Aksalur Belediyesi kurulmuştur. Yapılan seçimlerde Mehmet Mutlu belediye başkanı seçilmiştir. Tekrar köy statüsüne dönüşünceye kadar toplam 13 belediye başkanı görev yapmıştır.
2024 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (TÜİK) verilerine göre, Aksalur Salur Mahallesi'nin nüfusu 397'dir (189 erkek, 208 kadın)
Aksalur'da 2002 yılında yapılan çalışmalar sonucun dünyanın en eski şarap üretim merkezi bulunmuştur.
Nüfusun azalmasıyla 2014 yılında Belediye merkeze uzaklığı ve kendi kendine yetememesi nedeniyle kapatılarak Ürgüp ilçesine bağlı bir mahalle statüsüne dönüştürülmüştür.
Salur ismi, Türkçe kökenli olup "kılıç sallayan", "cesur, yiğit" ve "nereye giderse gitsin kılıcı ve gücü iş gören" anlamlarına gelir. Aynı zamanda tarihteki 24 Oğuz boyundan biri (Oğuzların Üçok kolu) ve günümüzde yaşayan bir Türk halkının adıdır.
14. yüzyılda Sivas, Erzincan, Kayseri ve Tokat civarında hüküm sürmüş Kadı Burhaneddin Devleti Salur boyuna mensuptur.
Anadolu'da Salur boyuna mensup halkın yaşadığı bölgelerde Salur ismini taşıyan çok sayıda köye rastlanmaktadır.
Aksalur doğumlu olan öğretim üyesi Doç.Dr. Mustafa Oflaz ‘ın tespitlerine göre; 1584 yılında Salur Köyünde Vergi mükellefi 66 erkek nüfusun olduğu, bunlardan 2600 akçe toplam vergi alınmaktadır.
Aksalur kirazı ile de ünlüdür. Nevşehir'in Ürgüp ilçesine bağlı Aksalur Mahallesi'nde düzenlenen geleneksel Aksalur Kiraz Festivali'nin bölgenin kültürel tarım etkinlikleri 1970'lerden itibaren köy dayanışması ve yerel şenlikler formatında başlasa da 2009 yılına kadar aralıksız kiraz festivali yapılmıştır.
Her yıl yapılan festivalde değişik sanatsal etkinlikler yapılmıştır. Örneğin 2 Temmuz 1976 da yapılan festivalde Atatürk İlkokulunun bahçesinde “Moskof Sehpası” tiyatrosunu oynanmıştır
30 Haziran 1979 tarihinde yapılan festivale bazı siyasi parti liderleri de iştirak etmiştir. Değişik yıllarda yapılan festivallere Bedia Akartürk gibi ünlü sanatçılarda katılmıştır. Ürgüp Belediyesi mahallesi olan Aksalur açısından 2009 da ara verilen Aksalur Kiraz Festivali’ni 2025 yılında yeniden başlatmıştır. O yıl kiraz olmamasına rağmen festival yapılmıştır.
Ülkemizin değişik yörelerinde her yıl kiraz festivalleri düzenlenmektedir. Aksalur’a özgü kirazın ve kiraz festivalinin yaşatılması gereklidir.
