SALARI(SALARLI)AŞİRETİNİN KAPADOKYA BÖLGESİNE YERLEŞİMİ
Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ
Osmanlı Devletinin konar-göçer Türkmen aşiretlerini iskana zorlamaya yönelik çabaları kapsamında, Damat İbrahim Paşa konar göçer Türkmen aşiretlerinin özellikle Nevşehir bölgesine iskanı için epeyce çaba göstermiştir.
Nevşehir’e yerleştirilen Boynuinceli Aşireti Birliği’ne bağlı cemaatler; Boynuinceli 98 hane, Büyüksalarlı 102 hane, Hacıahmedli 60 hane, Küçüksalarlı 106 hane, Karacakürdlü 59 hane, Danışmendli, Dumanlı 127 hane, Sıdıklı, Herikli 107 hane, Bekdik 79 hane, Çeçeli, Turasanlı, Kütüklü 35 hane, Deliler 29 hane, Savcılı 174 hane, Kurtulu 43 hane, Kürdmihmadlı 72 hane, Horasanlı (Turasanlı) 22 hane, Kursulu 40 hane, Kurutlu 40 hane ve Adakurutlusu 65 hane şeklindedir.
Saları (Salarlı) Aşireti, Orta Anadolu'da Aksaray ve Nevşehir köylerine yerleşmiş Türkmen topluluklarından biri olarak anılır. Aksaray'ın Ortaköy ilçesinde aşiretle en çok ilişkilendirilen köy Salarıalaca'dır. Köyün adının da Salarlı aşiretinden geldiği kabul edilir.
Saları aşireti, Büyüksaları ve Küçüksaları olarak iki kola ayrılmıştır. Bugün için Saları aşireti yerleşim yerleri Aksaray ve Nevşehir il sınırları içine dağılmıştır.
Büyüksaları Cemaati: 16.yy sonlarında Büyüksaları Cemaati, Boynuinceli Aşireti Birliği’nin o zamanki idare merkezi olan Sarıkaraman Köyü başta olmak üzere toplam 12 köy ve bu köylerde meskûn olan 623 erkek (toplam 1246 kişilik nüfusa sahipti. Bu köyler Saları Alaca, Sarıkaraman, Bozkır Kasabasını ve Nevşehir il sınırında Satansarı Köyünü kapsamaktadır. Aşiretin köylerinden biri olan Abuuşağı Köyü ise Nevşehir ili Gülşehir ilçesine bağlıdır.
Küçüksaları Cemaati:16.yy da Dört köy ve bu köylerde sakin 146 erkek (toplam 292 kişilik) nüfusa sahiptir. Cemaatin yerleşkesi Nevşehir İli Gülşehir İlçesine bağlı olan Fakıuşağı-Emmiler-Kızılkaya köylerini ve bu köyler arasındaki sahayı kapsamaktadır.
Aksaray’a bağlı Ortaköy ilçesi köylerinden Saları aşiretiyle bağlantısı olan köyler arasında Salarıalaca, Namlıkışla, Bozkır ve Durhasanlı köyleri vardır.(Bizim Aksaray/68-30.07.2026)
Boynuinceli Cematine bağlı,Herikli Türkmenleri, Büyük Salarlı, Küçük Salarlu, Deliler, Boynuincelü, Hacı Ahmetli, Mihmadlu, Savcılı, Horasanlı, Bekdik, Karacakürt, Kursulu, Kurutlu, Ada Kurutlusu gibi cemaatlerin akraba topluluklar olduğu anlaşılmaktadır.
Edirne Uzunköprü İlçesi Salarlı Köyü ve Urfa ilinde Saları aşireti yerleşim birimlerine rastlanmaktadır.
Saları aşiretinin,Boynuinceli aşireti en küçük aşiretlerden birisi olduğu bilinmektedir.
Yararlanılan kaynaklar
Necmettin Aygün; Nüfus Defterleri’ne Göre Boynuincelü Aşireti (1830-1845) Belleten
İsa Özkan; Herikli Türkmenleri, Herikli Kelimesinin Etimolojisi; Bu bildiri 25-29 Eylül 2000 tarihlerinde, İzmir-Çeşme’de düzenlenen Uluslararası IV. Türk Dili Kurultayı’nda sunulmuştur.
Tufan Gündüz XVII. ve XVIII. yüzyıllarda Danişmendli Türkmenleri. Yeditepe Yayınevi.2005
"Tanzimat İlkelerinin Aşiretlere Uygulanmasına Bir Örnek: Boynuincelü Aşireti". Türk Kültürü Dergisi. 2005.
Wikipedi
