KALECİK KÖYÜ ve HERİKLİ AŞİRETİ AÇISINDAN ÖNEMİ
Doç. Dr. Faruk GÜÇLÜ
Osmanlı Devleti’nin özellikle konar-göçer Türkmen aşiretleri açısından zorunlu iskan politikası uygulaması 18 yüzyıl açısından yeni yerleşim yerleri oluşmasına neden olmuştur.
Herikli Türkmen Aşireti’nin kurduğu köylerden birisidir. Köye ilk gelenler Çopuroğulları(Kırımlılar) diye bilinen ailedir. Bu aile günümüzde Şahin,Yalçın,Güleç, Akıncıoğlu,Erciyas ve Çopuroğlu soyadlarını taşımaktadırlar.
Herikli’lerden 107 hanelik bir bölümü Nevşehir'li Damat İbrahim Paşa döneminde Nevşehir’in içine yerleştirilmiştir. Diğer geriye kalan Herikli Aşireti mensupları ise, 2 gruba ayrılarak bir kısmı Kozaklı ile Avanos arasındaki Kalecik, Kayaaltı, Karayanalak (Boğaziçi), Köşektaş, Kızılağıl, Abdi, Gerce ve Çağşak köylerine yerleştirilmişler veya bu köyleri kurmuşlardır. Herikli Aşireti’nin ikinci grubu, Avanos ile Gülşehir (Arapsun) arasındaki Kırıklı (Şahinler), Kazıklı(Yeşilli), Karaburç Karahüyük, Hacılar, Sığırlı ve Yüksekli köylerine yerleşmişler veya yerleşim yeri kurmuşlardır.
Heriklilerden yine bir grup 1727-1730 yılları arasında Avanos’a yerleşmişlerdir. Bir grupta Sarılar kasabasında bulunmaktadır
1726-1730 yıllarında başta Kalecik olmak üzere Herikli aşiretinden kopan bir grup (aşiret beyi Memiş ağa dahil) bugün Acıgöl ilçesine bağlı KOZLUCA Köyü’nü kurmuşlardır. Memiş Ağa Herikli aşireti açısından sözü dinlenen önemli bir isimdir.
Kalecik’te bulunan aile/sülalerin hepsi Herikli değildir. Kalecik’te bulunan bazı aileler Büyükyağlı köyünden gelen ailelerdir. Köyde 27 ayrı adla anılan sülale bulunmaktadır. 1928 yılında bölge de yaşanan kıtlık ve kuraklık nedeniyle Adana,Çorum, Orahisar ve Tarsus’a köyden göçler olmuştur.
'KALE-KALECİK veya KALACIYIK, KALAYCIK'' sözleri daha sonra kısaltılarak KALECİK olarak kullanılmaktadır. Nevşehir’in Kozaklı ilçesine bağlı Kalecik Köyü, adını aldığı kale görünümündeki kaya oluşumunun etrafında kurulmuştur. İçişleri Bakanlığı’nın 1933 tarihli 'Köylerimiz’ isimli eserinde ismi ‚Kaleycik’ diye geçmektedir.
Feridun Türkmen tespitlerine göre Kalecik Köyü,1866 yılında köy statüsüne kavuşmuştur. 1902’de Kırşehir Sancağı Avanos İlçesi’ne bağlanan Kalecik, 1924 yılında il olan Kırşehir’e ve Kırşehir’in ilçesi olan Avanos'a bağlılığı devam etmiştir. Kırşehir 20 Temmuz 1954 de 6429 sayılı kanunla il olan Nevşehir'e (İlçesi Avanos olmak üzere) 01.07.1957’de 7001 sayılı Kanunla tekrar il olan Kırşehir'e bağlanan Kalecik (Kaleycik), Avanos’tan ayrılarak 1954 yılında ilçe olan Kozaklı' ya bağlanmıştır. 1990 dan sonra Belediye teşkilatı kurulan ve dolayısı ile belde olan Kalecik'in nüfusunun 2000 kişinin altına düşmesi üzerine 2013 yılında kasaba statüsü sona ermiştir.
Yazar Feridun Türkmen tarafından 2016 yılında yayınlanan kitapta köyün detaylı tarihi anlatılmaktadır.
Kalecik Köyünde yer alan mevki dere ve tepe isimlerinin bir kısmının diğer Herikli aşiretinin yerleştiği köylerde aynı adla anıldığı görülmektedir. Özellikle Kozluca Köyünde Ağgedik,Taşınbaşı, Tuzdaşı,Kuyulutarla,sulabğ gibi isimler Kalecik Köyünden esinlenme yoluyla verildiği anlaşılmaktadır.
Aynı adı taşıyan Ankara’da ilçe, Bayburt, Kars,Sivas, Mardin,Tunceli ve Erzincan’da köyler bulunmaktadır.
Özellikle 1980 sonrası başlayan köyden kente göç furyası ne yazık ki Kalecik Köyümüzü de küçük bir köy haline dönüştürmüştür.
Her köyün her yerleşim yerinin mutlaka tarihi yazılmalı bu nedenle Feridun Türkmen’e ne kadar teşekkür etsek azdır.
