ENVERLAND, KEMALLAND
'' Siz Kemal'i bilmezsiniz. Kaymakam rütbesindeyken hemmen miralay olmak ister. Fakat, asla tatmin olmaz. Anında Mirliva olmak ister. Sonra ordu kumandanı...Sonra serdar-ı ekrem...Mirliva rütbesine terfi yazısı cebimde. Fakat bekletiyorum. ''
Harbiye Nazırı ve Başkumandan Vekili Enver Paşa'nın yakın çevresinde olanlar, bu konuşmayı, aradan yıllar geçince Reisicumhur Kemal Atatürk'e anlatırlar. Atatürk gülümseyerek karşılık verir.
'' Ben Enver'in bu kadar uzakgörüşlü olduğunu bilmezdim.''
........................
Sakarya Melhame-i kübrası nedir ?
Haymana Meydan Savaşı.
Anadolu, son gayretiyle, son gücüyle Polatlı yakınlarına kadar ilerlemiş Yunan ordularına karşı canını dişine takmış dövüşmektedir. TBMM orduları elden geldiğince donatılmış olsa da büyük sıkıntılar yaşanmaktadır. Asker yorgundur, açtır. Kıraç bozkırlarda su sıkıntısı çekilmektedir. Kütahya Gediz Bozgunundan sonra subaylar arasında da yer yer itirazlar duyulmaktadır. TBMM başkumandan olarak Kemal Paşa'yı görevlendirmiştir.
23 Temmuz 1919 gününden beri sivil olan Kemal Paşa, TBMM kararıyla yeniden '' general '' olmuştur. Yıllardır bavulda sakladığı üniformasını giymiştir. O, artık Osmanlı paşası değil; TBMM ordularının başkumandanı, Türk generalidir.
İlk buyruğunu verir Türk ulusuna...Tekalif-i Milliye. Her evden bir çift çarık, bir çift çorap, iç giysi...Bu ne demektir ? Askerimizi donatacaksın, giydireceksin, doyuracaksın ki Yunan'ı durdursun. Bu senin son şansındır, bilesin !
1921 yılının Ağustosu...Yunan orduları Eskişehir'de durmamıştır, Ankara'ya doğru ilerlemesini sürdürmektedir. TBMM mebusları telaş içindedir. Ailelerini Yozgat'a, Kırşehir'e, Sıvas'a gönderenler vardır. Ankara boşalmaktadır. Kayseri Lisesi'nde bir dersane Meclis'in toplanacağı yer olarak hazırlanır.
Savaş başlar ve 22 gün , 22 gece sürer. Tepeler, dağlar yanar kavrulur. Yunan askeri alır bir tepeyi, Türk askeri saldırır; kurtarır. Yunan askerinin arkasında Britanya silah fabrikaları vardır, Britanya'dan, ABD'den her çeşit gıda maddesi İzmir'e gönderilmekte; trenlerle Yunan ordusuna ulaştırılmaktadır. TBMM ordularının her hareketi Yunan uçaklarınca izlenmektedir.
Sakarya ırmağından akan su değil, kandır.
13 Eylül günü Yunan orduları yenilmiş, yorgun, perişan, sürünerek geri çekilir. Beli kırılmiştır. Sakarya ırmağı doğusunda tek bir düşman askeri kalmamıştır.
Zafer, utku TBMM ordularınındır. Başkumandan Kemal Paşa Meclis'te bir konuşma yapar. Mebuslar gözyaşlarıyla, coşkun sevgi gösterileriyle alkışlar yüce başbuğu ve O'na Müşir - Mareşal ve Gazi ünvanı verirler.
Kuzeydoğu Andolu'da, kaynaklarını bizim topraklarımızdan alan, dallı budaklı suları gürleşerek akan Çoruh Irmağının hemen yakınında Batum adlı şehirde eski bir Osmanlı Paşası Sakarya Savaşı'nı başından beri büyük sancılarla, beklentilerle, üzüntülerle, umutlarla, büyük ıstıraplarla izlemeğe çalışmaktadır.
Osmanlı'nın , İttihat ve Terakki Hükümetinin son Harbiye Nazırı, Başkumandan Vekili Enver Paşa'dır bu adam. Kemal Paşa'nın yenilmesini bekler, umar. TBMM ordularının dağılmasını, yokolmasını arzular. TBMM mebusları arasında haberleştiği kişiler vardır. Onlar, sabık nazırı Ankara'ya davet etmektedirler. 1914 Sarıkamış faciası unutulmuştur. Tek kurşun atmadan Rus ordusuna, soğuktan donan 90 bin askerimiz birçok mebusun hafızasından silinmiştir.
Tarih bir laboratuvar bilimi değildir. Fakat, Sakarya Meydan Savaşı'nda TBMM orduları yenilseydi, Kemal Paşa geri çekilse ya da tutsak düşseydi Yunan ordusuna, neler olabilirdi, hayal kurabiliriz.
- Enver Paşa, Ankara'ya gelir, kendisini başkumandan olarak bilen mebusların desteğiyle diktatörlüğünü ilan ederdi.
- Sevr Antlaşması'nın belirlediği haritaya göre küçük Anadolu Devleti'nin fiilen yöneticisi olurdu.
- İstanbul Sultanlığı'nı tanımaz; Vahdettin'i halife olarak kabul etmez; kendi hanedanını kurardı.
- Kemalistleri kurşuna dizdirirdi.
- Anadolu Devleti'nin adı, daha önceden Almanların Osmanlı için kullandıkları gibi Enverland olurdu.
- Yunan Ordularının Ankara'yı işgal etmemesi için Britanya ve ABD ile diplomatik görüşmeler yapardı.
- İttihat ve Terakki Fırkasının tüm kalıntılarını nazır olarak, kuracağı hükümette görevlendirirdi.
- En çok güvendiği devlet olan Almanya'ya geniş imtiyazlar vererek, iktisadi kalkınma planları hazırlatırdı. Ordu'yu yeniden Prusya subaylarına teslim ederdi. Almanya, Osmanlı gibi parçalanmamış, bir komşu devletin ordularının işgaline uğrayarak güç kaybetmemiştir.
Sayısız olasılık,ihtimal düşünülebilir. Fakat sabık Harbiye Nazırı Enver Paşa, 13 Eylülde derin bir hayal kırıklığı içinde Batum'dan ayrılır ve Baku üzerinden, Hazar Denizi'nin doğusuna geçerek, Türkistan Devleti kurma hayaliyle yola çıkar ve bugün Tacikistan bölgesinde Sovyet askerleriyle karşılaşır. Eline kılıcını alır, mitralyöz ateşlerinin üstüne sürer atını. Akibet.
......................
10 Eylül 1922.
Başkumandan Kemal Paşa İzmir'dedir. Yorgun olsa da büyük utku kazanmıştır; gururludur. İstanbul'dan gelmiş bir küme gazeteci, kaldığı köşkte ziyaret eder. İzmir Limanı'nda Amerikan, Britanya, Fransa, İtalya savaş gemileri demir atmış, beklemektedir.
Bir gazeteci der ki;
'' Paşam, askerin hızını kesmeyin. Adaları işgal ede ede Akdeniz'i geçer Atina'yı işgal edebilirsiniz. ''
Başkumandan gülümser. Savaşın ne olduğunu bilmeyen gazeteciye bakar, tane tane konuşur.
'' Enver, bir ay kadar önce öldü. Yaşasaydı, bunu ona teklif etseydin, inanırdı ve büyük zaferi mağlubiyete çevirmiş olarak , perişan geri dönerdi. Veya hiç dönemez, yokolur, giderdi. ''
Hayal ve gerçek...26 Ağustosta başlayan Büyük Taarruz 9 Eylül günü İzmir'de sona ermişti. Dünya harp tarihinde işgal için çıkarma yapmış bir düşman ordusunun aynı yerde yokedilmesinin başka bir örneği yoktur. 14 gün içinde bir sel gibi akarak vatan topraklarını kurtaran başka bir ordu da yoktur. Askerimiz utku kazanmış olsa da yaralı, yorgun, açtır. Tüfeği kırıktır, süngüsü kırıktır. Mermisi tükenmiştir. Savaşı uzatmak nasıl mümkün olabilir. Kemal Paşa gerçek askerdir, kurmaydır, mareşaldir. Taktik ve strateji uzmanıdır. Hayalperest değildir. Hatalar yapmaz.
................
Kurtarılan vatan ne Enverland oldu, ne de Kemalland.
TÜRKİYE CUMHURİYETİ oldu.
----------------------
6 Ağustos 2026, Ürgüp
