Tarihten bir yaprak
EMİR ÇAKA BEY
Çaka Bey Oğuzların Çavuldur Boyundan bir Türk beyidir.
Danişmend Gazi'nin akıncı beylerinden idi.
XI. Yüzyılın ikinci yarısında İzmir bölgesine egemen oldu.
Malazgirt utkusunun üzerinden 7 yıl geçmişti daha. Çaka Bey , Bizans'a karşı yapılan savaşlara katıldı.
Kabalika Aleksandros adlı bir Bizans kumandanına tutsak düştü. İmparator Nikophoros Botaneiates'in dikkatini çekti. Bizans sarayında ilgi, sevgi gördü. Sarayda yaşarken Yunan dilini öğrendi; Homeros'un eserlerini okudu. İmparatordan unvanlar ve bazı imtiyazlar aldı. Asilzade sayıldı.
1081'de Bizans'ta tahta Aleksios I Komnenos geçince gözden düştü. Artık sarayda yaşayamazdı. İzmir'e döndü. Bizans orduları o dönemde Balkanlarda savaşıyordu.
Çaka Bey, Bizans'ta yaşarken öğrendiklerini değerlendirdi, deneyimleriyle Beylik kurdu. Tarih 1086. Donanma oluşturdu , Urla ve Foça'yı aldı ve Ege kıyılarına yakın adaları işgal etti. Bizans bu durumu kabul etmedi. Çaka Bey'in üzerine donanmasını gönderdi. Emir üs-sevahil Bizans deniz gücünü yenilgiye uğrattı. Midilli, Sakız ile birlikte Sisam ve Rodos adalarını 1087'de ele geçirdi. Ereği Bizans İmparatorluğu'na son vermek, İstanbul'a gidip tahta oturmaktı.
Emir Çaka Bey elbet rakipsiz değildi. Anadolu Selçuklu Devleti güçlüydü. Kızını 1. Kılıç Arslan'a vererek güçlü akrabalık bağları kurmak istedi.
Emir Çaka Bey, Bizans kumandanı Niketas Kastamonniates'in donanmasını yendi.
Karadeniz ve Sinop 'un güvenliğinden sorumlu Konstantinos Dalassenos kumandasındaki ikinci Bizans donanmasını da yenerek yoketti.
Çanakkale Boğazı'nda 1095'de önemli bir gümrük odağı olan Abydos'u ( Nara Burnu ) ele geçirince Bizans'ta panik başladı. Fakat, fırtına yüzünden Çaka Bey'in donanması Marmara Denizi'ne geçemedi, İzmir'e dönmek zorunda kaldı.
Bizans yeniden güçleniyordu. Çaka Bey'in egemenliğindeki Ege adaları birer birer yeniden Bizans'ın eline geçti.
İmparator sinsi bir plan hazırladı. Kılıç Arslan'a haber göndererek, Çaka Bey'in Selçuk Tahtında gözü olduğunu , yayılmasını doğuya çevirerek Konya'yı ele geçireceğini gönderdiği elçilerle bildirdi.
Çaka Bey ile Kılıç Arslan Abydos'ta karşı karşıya geldiler. İki Türk gücü çatıştı. Çaka anlaşma yoluna gitti. Bizans'ın hazırladığı planla bir şölen verildi. Bizans tarihlerine göre Çaka Bey zehirlenerek ya da boğdurularak öldürüldü. Yıl 1095 idi. Çaka Bey bir anlaşma sağlamak umudundaydı.Damadı eliyle varlığına son verildi.
Kılıç Arslan bu kardeş kavgasında , Türk devletleri arasındaki anlamsız savaşta eli kanlı bir hükümdar olarak tarihe geçti.
Sonuç ne oldu. Çaka Beyliği ortadan kalktı. Ege adaları yeniden Bizans egemenliğine girdi. Öyle ki Gavur İzmir ancak 1402 Ankara Savaşı sonrası Timur'un çabasıyla fethedildi ve Türk toprağı oldu. Rodos Adası da şövalyelerin eline geçti ve Sultan Süleyman 25 bin şehid vererek alabildi 12 Ada'yı, Rodos'u.
Emir Çaka Bey ispatladı ki, Türkler yalnız karada değil, denizlerde de egemenliklerini kurabilirler. 1071-1081 arasında dağlardaki ormanlardan kereste indirmek kıyıya, sonra biçtirmek, gemi yaptırmak kolay iş midir ? Gemi yaptırdın, denize indirdin diyelim, kim yüzdürecek, kim kürek çekecek ? Forsalar mı ? Düşman Bizans donanmasının yüzlerce yıllık deneyimli, iyi yetişmiş amiralleri , bahriye kuvvetleri varken ...
Ege kıyılarında ilk Türk donanmasını kuran kişi Çaka Bey olmuştur.
--------------------
8 Ağustos 2026. Ürgüp
